پنج شنبه ۲۶ فروردین ۱۴۰۰
 

اخبار

معاون حمل‌ونقل وزیر راه ‌و شهرسازی با تاکید بر ضرورت برنامه‌ریزی برای حضور در بازارهای بین‌المللی به «بندر و دریا» می‌گوید

قاعده بازی در پساتحریم را می‌دانیم

قاعده بازی در پساتحریم را می‌دانیم

 اشاره   بندر و دریا | «در فضای پساتحریم اگر قاعده بازی را به‌درستی دریافته باشیم، برای ما سهمی در بازار بین‌الملل وجود خواهد داشت و می‌توانیم در صنعت کشتیرانی سهمی داشته باشیم.» این را شهرام آدم‌نژاد، معاون حمل‌ونقل وزارت راه‌ و شهرسازی در مواجهه با پرسش آمادگی ایران در پساتحریم می‌گوید. آدم‌نژاد در گفت‌وگو با «بندر و دریا»، درباره وضعیت حمل‌ونقل با محور اصلی دریا و بندر،‌ به نکاتی اشاره می‌کند که درخور توجه است. اهمیت استراتژیک بندر چابهار و مذاکراتی که برای پیوست به آسیای میانه در حال شکل‌گیری است، یکی از مواردی است که او در کلام بر آن تکیه دارد. معاون حمل‌ونقل وزیر راه و شهرسازی همچنین درباره تکمیل کریدور شرقی کشور و در ادامه آن الحاق CPEC به کریدور شمال ـــ جنوب، خبر از تمایل چین برای مشارکت در احداث طرح خط آهن چابهار ـــ زاهدان و در ادامه الحاق CPEC (کریدور اقتصادی چین ـــ پاکستان) به کریدور شمال ـــ جنوب در راستای تقویت حمل‌ونقل ترکیبی از مسیر ایران به ترکیه و اروپا می‌دهد که اکنون وزارت راه و شهرسازی در حال پیگیری مذاکرات در این زمینه است.

با توجه به رونمایی از راه‌آهن خواف ـــ هرات، انتظارها برای تکمیل راه‌آهن چابهار ـــ زاهدان و در ادامه آن، زاهدان ـــ سرخس با هدف تکمیل کریدور شرقی ایران بیشتر شده است. این پروژه که می‌تواند موجب استفاده حداکثری ایران از بندر چابهار به‌عنوان دروازه اقیانوسی ایران شود، چه زمانی تکمیل خواهد شد و چقدر می‌تواند در پیوند با شرق، کارایی داشته باشد؟

با توجه به نقش کلیدی ایران در شاهراه‌های موجود منطقه یعنی جاده ابریشم، راه‌آهن سراسری آسیا و کریدور شمال ـــ جنوب و وجود مناطق آزاد به‌عنوان مزیت نسبی مهم برای کشورمان به‌منظور مشارکت در کریدورهای بین‌المللی، یکی از مهم‌ترین پروژه‌های ریلی در این خصوص، ساخت راه‌آهن چابهار ـــ زاهدان به طول 630 کیلومتر است. با اتصال منطقه آزاد چابهار به راه‌آهن سراسری، امکان دسترسی مستقیم به آب‌های آزاد جنوب از طریق بندر چابهار فراهم می‌شود که این مهم از جنبه‌های مختلف توسعه‌ای ازجمله بازرگانی و ترانزیت، سیاسی و امنیتی حائز اهمیت است و با احداث این خط آهن، کشورهای محصور در خشکی آسیای میانه و همچنین افغانستان به آب‌های آزاد جنوب شرقی ایران اتصال ریلی پیدا می‌کنند. به لحاظ توجه ویژه راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران و اسناد سیاست‌گذاری بالادستی نظام به کریدور شمال ـــ جنوب، به‌ویژه تخصیص اعتبار قابل توجه از محل ذخایر ارزی به توسعه و ساخت مسیر ریلی بندر چابهار، موضوع ورود هندوستان به‌عنوان یکی از مبادی اصلی بار در اتحادیه اوراسیا مطرح شده است. هند پس از چین به‌عنوان دومین منبع بار آسیا مطرح می‌شود که به‌دنبال دستیابی به بازار کشورهای CIS، روسیه و آسیای مرکزی و اروپای شرقی (از طریق مسیر شمال ـــ جنوب) است که عمده بازیگران این منطقه از اعضای اتحادیه اقتصادی اوراسیا هستند. همچنین پیشنهاد مشارکت چین در احداث طرح خط آهن چابهار ـــ زاهدان و در ادامه الحاق CPEC (کریدور اقتصادی چین ـــ پاکستان) به کریدور شمال ـــ جنوب در راستای تقویت حمل‌ونقل ترکیبی از مسیر ایران به ترکیه و اروپا مطرح است که پیگیر تمامی موضوعات هستیم.

 

سیاست‌های کلان وزارت راه و شهرسازی برای بخش بندری چیست؟

درحال‌حاضر نزدیک به ۸۰ درصد از حجم تجارت جهانی از طریق دریاها و اقیانوس‌ها صورت می‌گیرد و بنادر به‌عنوان دروازه‌‌های اصلی و شاهرگ حیاتی تجارت، نقش موثری در سپهر اقتصادی کشورها بر عهده دارند. ازاین‌رو محوریت سیاست‌های وزارت راه و شهرسازی برای بخش بندری، تسهیلگری و رفع موانع در راستای پشتیبانی و تقویت برنامه‌ها و اقدامات سازمان بنادر و دریانوردی به‌عنوان متولی اجرایی امور بندری کشور، در حوزه‌های زیر است:

 حضور فعال و موثر در مجامع بین‌المللی مرتبط با فعالیت‌های دریایی به‌خصوص IMO، IHO و IALA؛

 ایجاد پایانه‌های صادراتی و مراکز لجستیک با امکانات نگهداری، بسته‌بندی و فراوری کالا به‌ویژه برای محصولات غذایی و کشاورزی در بنادر شمالی کشور؛

 ارائه تخفیف‌های ترجیحی در تعرفه‌های مترتب بر ارائه خدمات بندری ـــ دریایی برای کالاهای ترانزیتی؛

 ارائه بسته‌های تشویقی در مناطق بندری و پسکرانه‌های تخصیص‌یافته به امور لجستیکی همچون واگذاری زمین به صاحبان کالا و صنایع؛

 شراکت دولت در انعقاد قرارداد با سرمایه‌گذاران و علاقه‌مندان به حضور در طرح‌های توسعه‌ای بنادر شمالی و جنوبی؛

 ارائه تخفیف مناسب به خطوط کشتیرانی لاینر و حتی فیدر برای ورود کالاهای ترانزیتی؛

 توسعه بیشتر همکاری‌های بندری و دریایی با کشورهای حوزه CIS از طریق برگزاری نشست‌های مشترک.

 

برنامه وزارت راه برای بهره‌گیری بیشتر از حمل‌‌ونقل دریایی در پساتحریم که احتمالا در آینده نه‌چندان دور محقق خواهد شد، چیست؟ 

یکی از مهم‌ترین نقش‌آفرینی‌های بنادر، در حقیقت ایجاد بستر مناسب به‌منظور ارتقای سطح کیفی‌وکمّی خدمات لجستیک است. این معاونت با همکاری سازمان بنادر و دریانوردی تلاش دارد با دستیابی به سه هدف عمده افزایش سرعت حمل، کاهش هزینه حمل و افزایش ایمنی انتقال کالا، زمینه لازم برای استفاده از ظرفیت‌های بالقوه بنادر به‌ویژه در دوران پساتحریم را فراهم کند. وضع تحریم‌های گسترده اقتصادی در ابعاد مختلف به‌ویژه در بخش کشتیرانی، حوزه فعالیت‌های تجاری و بازرگانی کشور را در عرصه‌های بین‌المللی در سال‌های اخیر تحت تاثیر خود قرار داد که تبعات آن برای برخی از بنادر در این سال‌ها مشهود بوده است، اما با برچیده‌شدن تحریم‌ها، آثار مثبت آن بر چرخه اقتصاد کشور بیش‌ازپیش نمایان خواهد شد. گرچه درحال‌حاضر برخی از بنادر ازجمله بندر چابهار معاف از تحریم‌ها هستند، اما آثار روانی ناشی از لغو تحریم‌ها سبب خواهد شد، بنادر در ورود به عرصه‌های تجارت جهانی به‌عنوان دروازه، بتوانند از فرصت‌های ایجادشده در دوران پساتحریم نهایت بهره‌برداری را به عمل آورند. با توجه به این‌که یکی از سیاست‌های وزارت راه و شهرسازی، سرمایه‌گذاری در بخش بناها و تجهیزات بنادر توسط بخش خصوصی است، زیرساخت‌ها، از لحاظ اراضی و اسکله‌های جدید در بنادر و کمبود تجهیزات استراتژیک به‌عنوان چالش جدی مطرح است؛ در نتیجه در این دوران بازنگری در سیاست‌های تامین تجهیزات استراتژیک بندری امری بدیهی به نظر می‌رسد. 

در فضای پساتحریم اگر قاعده بازی را به‌درستی دریافته باشیم، برای ما سهمی در بازار بین‌الملل وجود خواهد داشت و می‌توانیم در صنعت کشتیرانی سهمی داشته باشیم. با برنامه‌ریزی برای دوران پساتحریم ابتدا باید شرایط پیش از تحریم‌ها را بررسی کنیم و پس از آسیب‌شناسی باید تصمیم بگیریم که در دوران پساتحریم چه اقداماتی انجام دهیم. درحال‌حاضر کاری که باید انجام دهیم این است که حضور در معادلات تجاری و حمل‎ونقلی جهانی را حفظ کنیم. نکته مهم دیگر میزان حمایت دولت از سازمان بنادر و دریانوردی و همچنین میزان هماهنگی تمامی نهادهای درگیر در بخش تجارت دریایی کشور است.

 

برنامه‌های وزارت راه به‌صورت جداگانه برای بنادر شمالی و جنوبی چیست؟ با توجه به آن‌که تاکید بر بهره‌گیری از بنادر شمالی برای جابه‌جایی کالاهای اساسی در کنار بنادر جنوبی، جدی شده است، برنامه‌ ویژه‌ای در این زمینه دارید؟

در خصوص بنادر شمالی ایران با توجه به این‌که درحال‌حاضر از تمام ظرفیت‌های آن استفاده نمی‌شود، برای افزایش حجم عملیات حمل کالا در دریای خزر و برقراری و توسعه روابط بخش‌های خصوصی بین کشورهای همسایه دریای خزر ازجمله روسیه برای توسعه همکاری‌های بندری و دریایی، ایجاد خطوط منظم کانتینری به‌منظور توسعه حمل‌ونقل کانتینری بین بنادر ایران و روسیه و لزوم ایجاد کارگروه منطقه‌ای هیدروگرافی در دریای خزر، از مباحثی است که درباره آن‌ها برنامه‌ریزی صورت گرفته است. در این راستا توسعه و تقویت ناوگان دریایی کشورمان در خزر اهمیت ویژه‌ای دارد و تسهیلات، مشوق‌ها و معافیت‌های ویژه‌ای را باید به‌منظور ترغیب بخش خصوصی برای سرمایه‌گذاری و برقراری سرویس‌های منظم و برنامه‌ای کانتینری میان بنادر شمالی کشورمان و بنادر کشورهای حاشیه دریای خزر تخصیص داد. تعاملات اقتصادی ایران با کشورهای همسایه این دریا باید بیش‌ازپیش تقویت شود. ایجاد مراکز لجستیکی با هدف ایجاد ارزش‌افزوده لجستیکی در ترانزیت همانند گردآوری بار (Consolidation) و تجمیع بار (Groupage)، هم‌باری (Co-loading) و تقویت شرکت‌های فورواردر ایرانی موردحمایت

قرار گیرد.

از سوی دیگر در خصوص استفاده از بنادر جنوبی ایران به‌واسطه ارائه پیشنهادها و مشوق‌های جذاب به کشورهای آسیای میانه، باید آن‌ها را برای سرمایه‌گذاری و استفاده هرچه بیشتر از امکانات سیستان و بلوچستان و منطقه آزاد چابهار ترغیب کنیم. تنها در این صورت است که ایران می‌تواند در عرصه رقابت‌های منطقه‌ای ژئوپلیتیک خود را تقویت و جای پای خود را در بازارهای منطقه‌ای و جهانی مستحکم کند. برگزاری نشست‌های دوجانبه و چندجانبه با همسایگان و کشورهای منطقه و هدف در مورد چگونگی استفاده از مسیرهای ترانزیتی عبوری از ایران با محوریت بهره‌گیری از بنادر جنوبی و به‌ویژه چابهار، باید در دستور کار این معاونت

قرار دارد.

در این راستا سیاست‌های کلان وزارت راه و شهرسازی به شرح زیر است:

 ﺗاﺳﯿﺲ ﺷﺮﮐﺖ‌ﻫﺎی ﮐﺸﺘﯿﺮاﻧﯽ ﻣﺸﺘﺮک ﻣﯿﺎن ﮐﺸﻮرﻫﺎی ﻋﻀﻮ و ﺑﺮﻗﺮاری ﺧﻄﻮط ﮐﺸﺘﯿﺮاﻧﯽ ﻣﻨﻈﻢ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‌ای؛

 اﯾﺠﺎد ﯾﮏ ﭘﺎﯾﮕﺎه اﺷﺘﺮاک‌ﮔﺬاری داده و اﻃﻼﻋﺎت ﻣﯿﺎن ﻣﺘﺼﺪﯾﺎن ﺣﻤﻞ ﮐﺸﻮرﻫﺎی همسایه و هدف به‌منظور ﺑﺮﻗﺮاری ﺷﺒﮑﻪ ﻫﻤﮑﺎری و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺗﺴﻬﯿﻞ ﺑﺎزارﯾﺎﺑﯽ ﻣﯿﺎن اﯾﺸﺎن؛

 ﺗﺒﺎدل داﻧﺶ و اﻧﺠﺎم ﻫﻤﮑﺎری‌ﻫﺎی ﻓﻨﯽ ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ در ﺧﺼﻮص ﺗﻮﺳﻌﻪ زﯾﺮﺳﺎﺧﺖﻫﺎی ﻟﺠﺴﺘﯿﮑﯽ ﺑﻨﺎدر با کشورهای همسایه و هدف؛

 ﺗﺮﻏﯿﺐ ﮐﺸﻮرﻫﺎی همسایه و هدف در راﺳﺘﺎی ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ‌ﮔﺬاری ﺑﻪ‌ﻣﻨﻈﻮر ﺗاﺳﯿﺲ ﻣﺮاﮐﺰ ﺳﺎﺧﺖ، ﻧﮕﻬﺪاری و ﺗﻌﻤﯿﺮ ﮐﺸﺘﯽ‌ﻫﺎ در ﺳﻮاﺣﻞ ﺷﻤﺎﻟﯽ ﮐﺸﻮرﻣﺎ.

 

وضعیت پیوند بنادر آستارا و آستراخان روسیه به چه صورت است؟

توسعه پیوندهای اقتصادی با کشورهای همسایه از راهبردهای مهم ایران است. در میان کشورهای اتحادیه اوراسیا، روسیه از اهمیت خاصی برخوردار است و با توجه به زیرساخت های موجود در بنادر شمالی به‌خصوص در آستارا، تلاش برای توسعه تجارت به‌ویژه صادرات است. بندر چندمنظوره آستارا با ۶۰ هکتار وسعت، نخستین بندر بخش خصوصی کشور و نزدیک‌ترین و مقرون‌به‌صرفه‌ترین مسیر تجارت و حمل‌ونقل کالا بین آسیا، آفریقا و اروپا برای تخلیه و بارگیری کشتی‌های دو هزار و ۵۰۰ تن طراحی شده است.

هم‌اکنون اجرای عملیات ساختمانی خط ریلی رشت به بندر کاسپین، ساخت اسکله رو ـــ رو واگن‌بر و کامیون‌بر در بندر کاسپین منطقه آزاد انزلی، آمادگی کامل زیرساختی بندر انزلی که از قدیمی‌ترین بنادر شمال ایران محسوب می‌شود، اجرای عملیات ساختمانی خط ریلی بندر چابهار به شبکه ریلی در راستای راهبرد سواحل مکران، همکاری گسترده سازمان بنادر جمهوری ‌اسلامی ایران در بنادر شمال و جنوب کشور، همکاری بسیار خوب راه‌آهن جمهوری ‌اسلامی ایران در حمل ریلی کالاهای ترانزیتی، تلاش فراوان منطقه آزاد لوتوس آستراخان و کارخانه کشتی‌سازی واقع در این منطقه به‌منظور ساخت انواع کشتی با ظرفیت‌های مختلف در قالب تامین اعتبار لیزینگ ساخت تا سقف ۸۰ درصد از طرف دولت روسیه برای متقاضیان حقوقی و حقیقی ایرانی، ازجمله اقداماتی است که در این راستا از سوی دو دولت ایران و روسیه در حال انجام است.

 

گفته می‌شود خط ترانزیتی چابهار به آسیای میانه اخیرا شکل گرفته است. برنامه‌های شما برای این بخش چیست و چه اثری بر کشور خواهد گذاشت؟

خط ترانزیتی چابهار به آسیای میانه با همکاری ایران، هند و ازبکستان شکل می‌گیرد و بر همین اساس نخستین نشست سه‌جانبه همکاری‌های ترانزیتی جمهوری اسلامی ایران، هندوستان و ازبکستان در ۲۴ آذرماه سال جاری به‌صورت ویدئوکنفرانس برگزار شد. این نشست سه‌جانبه با این هدف برگزار شد تا ایران این امکان را برای کشورهای آسیای مرکزی به‌ویژه ازبکستان ایجاد کند تا از طریق چابهار بتوانند نیازمندی‌های خود را تامین کنند و هند به‌عنوان قدرت منطقه‌ای از این موضوع حمایت می‌کند تا خط ترانزیتی بین چابهار و کشورهای آسیای مرکزی شکل بگیرد. در جریان این نشست تمامی امکانات ریلی، جاده‌ای، بندری و حمل‌ونقل ترکیبی در این مسیر (چابهار به آسیای میانه) بررسی شد. همچنین تمامی امکانات چابهار برای ازبکستان تشریح شد که با چه شیوه‌هایی می‌تواند به این بندر متصل شود. در واقع یکی از ابزارهای موثر کشورها به‌ویژه کشورهای درحال‌توسعه که توسعه صادرات را الگویی برای رشد و توسعه اقتصادی خود انتخاب کرده‌اند، تاسیس بنادر است. بندر چابهار به دلیل داشتن ظرفیت و قابلیت‌های بالای ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی، بسیار حائز اهمیت بوده و به‌عنوان مهم‌ترین بندر در جنوب ‌شرقی کشور و تنها بندر اقیانوسی کشور شناخته شده است. موقعیت استراتژیک و منحصربه‌فرد جغرافیایی این بندر که نزدیک‎ترین راه دسترسی کشورهای محصور در خشکی منطقه آسیای میانه به آب‌های آزاد و نزدیک‌ترین بندر اقیانوس هند در مسیرهای منتهی به افغانستان و جنوب ‌شرقی اروپاست، اهمیت آن را در معادلات بین‌المللی و حمل‌ونقل جهانی دوچندان ساخته است. طراحی سیاست‌های داخلی و خارجی کارآمد و مناسب در جنوب‌ شرقی کشور برای بهره‌برداری از فرصت‌ها و قابلیت‌های بندر چابهار ضروری است تا بتواند زمینه لازم برای توسعه پایدار را در این منطقه فراهم و ایران را به یکی از کانون‌های سرمایه‌گذاری‌ها و فعالیت‌های اقتصادی و ترانزیتی در منطقه تبدیل کند. ظرفیت بالای حمل‌ونقل دریایی چابهار به‌‌عنوان یک الگوی اقتصاد دریایی قابل قبول، در سطح منطقه از اهمیت بالایی برخوردار است و در آینده هم کشورهای دیگری خود را برای استفاده از این بندر به‌عنوان یک بندر استراتژیک دریایی ملزم می‌دانند و پیوسته درخواست خواهند کرد که به این پروژه بپیوندند. بازکردن منافذ اقتصادی برای جمهوری اسلامی ایران در شرایط فعلی و توسعه همکاری‌های اقتصادی با کشورهای غیرغربی و غیراروپایی در این شرایط بسیار با اهمیت است. با توجه به شرایط جغرافیایی کشورمان، بخش عمده‌ای از روابط ما از طریق ترکیه به اروپا بود، اما بازشدن و استفاده همگانی از بندر چابهار قطعا می‌تواند ما را به یک امنیت منطقه‌ای پایدار نزدیک کند؛ ضمن این‌که می‌تواند در حوزه اقتصادی برای کشورمان، استان‌های هم‌جوار و کشورهای استفاده‌کننده از این بندر، توسعه اقتصادی پایداری ایجاد کند.

 

مدیرعامل منطقه آزاد چابهار خبر داده که طرح جامع لجستیک شرق کلید خورده است. در این زمینه توضیح دهید.

سواحل مکران یکی از نقاط کلیدی کشور و به واسطه ماهیت جغرافیایی ذاتی آن، یکی از نقاط استراتژیک از منظر لجستیک محسوب می‌شود. قطب توسعه جاسک به‌عنوان بندر و قطب گاز، نفت و انرژی و منطقه آزاد تجاری ـــ صنعتی چابهار به‌عنوان بندر آزاد و دارابودن اسکله‌هایی با ظرفیت ایجاد مناطق صنعتی و حمل‌ونقل بین‌المللی تاییدی بر این نقش کلیدی است. در تلاش هستیم تا در این منطقه، ذیل راهبردهای لجستیکی ازجمله اتصال‌پذیری و ارتباط‌پذیری عملکردی و کارکردی منطقه در قالب شبکه‌های ملی و فراملی، اولویت‌بخشی به توسعه مبتنی بر بنادر از طریق تعیین عرصه‌های دارای اولویت توسعه بندرگاهی و همچنین توسعه خوشه‌ای و تکمیل زنجیره‌های تولید و نهایتا شکل‌دهی به شبکه‌ها و کریدورهای دریایی ملی و فراملی به مرکزیت مکران، اقداماتی را صورت دهیم. ازجمله اولویت‌های برنامه‌ای تقویت حوزه عملکردی چابهار ـــ کنارک، توسعه فعالیت‌های حمل‌ونقل، انبارداری و لجستیک بندرگاهی در بندر چابهار ـــ کنارک و همچنین تجهیز و تکمیل زیرساخت‌های بنادر چندمنظوره جاسک و چابهار است. بندر چابهار به‌عنوان ‌پیونددهنده ‌و اتصال‌دهنده کشورهای حاشیه اقیانوس هند به کشورهای دارای سرزمین‌های محصور در خشکی آسیای میانه و افغانستان، نقش اساسی را در منطقه و تقویت زنجیره‌های فعالیتی مبتنی بر صنایع دریامحور، در محور ساحلی لجستیک ـــ بازرگانی ـــ حمل‌ونقل ایفا می‌کند.|

۲۶ اسفند ۱۳۹۹ ۱۱:۱۴