دوشنبه ۳۱ خرداد ۱۴۰۰
 

آخرین مطالب

روایت معاون دریایی اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان گیلان از چالش‌های دریانوردی در یک دریای بسته

انزلی جزء اولین‌هاست!

انزلی جزء اولین‌هاست!

بندر و دریا  |   «دریای خزر یک دریای بسته است.»  این نخستین اظهارنظرِ کارشناسی‌ است که در هر بحث و گفت‌وگو  پیرامون موضوعات دریایی این دریا مطرح می‌شود. علی خدمتگزار، معاون امور دریایی اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان گیلان اما مردِ اصلی مواجهه با چالش‌های این دریای بسته است. او در این مصاحبه با برشمردن ماموریت‌های معاونت دریایی، نشان می‌دهد که در دو حوزه‌ی وظایف حاکمیتی و وظایف خدماتی، این اداره‌کل چطور عمل کرده و با چه چالش‌هایی در این دریای بسته مواجه بوده است.

اصلی‌ترین وظایف شما در این معاونت چیست؟

در معاونت دریایی، دو فعالیت عمده را دنبال می‌کنیم؛ نخست فعالیت‌های حاکمیتی و دیگری، فعالیت‌هایی که معمولا خدماتی هستند. فعالیت‌های حوزه حاکمیتی، عموما شامل اجرای کنوانسیون‌های دریایی می‌شود و آن بخشی از وظایف ما که جنبه  خدماتی دارد، با توجه به تعرفه‌های مصوب سازمان، ارائه شده و درآمد آن وصول می‌شود. همان‌طور که می‌دانید، سازمان ما یک سازمانِ «هزینه‌درآمد» است و از محل درآمدها برای ایجاد زیرساخت‌ها و روساخت‌ها استفاده می‌شود. یکی از اقدامات اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان گیلان، واگذاری تمامی خدمات دریایی ارائه‌شده به صاحبان کالا و کشتیرانی‌ها (مالکان کشتی) به بخش خصوصی بوده که در این زمینه، می‌توان گفت بندر انزلی یکی از بنادر پیشرو در سطح بنادر کشور محسوب می‌شود. از فعالیت‌های دریایی واگذارشده به بخش خصوصی می‌توان به اجاره‌ی یدک‌کش‌ها، واگذاری چراغ‌های دریایی، اسکله ناجی، شناورهای امداد نجات و... اشاره کرد که طی یک قرارداد 10ساله به شرکت «هدایت‌کشتی» واگذار شده است. 

 

فقط محدود به همین موارد؟

خیر. بخش لایروبی و هیدورگرافی هم به بخش خصوصی واگذار شده و ما به‌عنوان دستگاه ناظر، فعالیت آن‌ها را 

رصد می‌کنیم. 

 

درباره این نظارت بیشتر توضیح می‌دهید؟

ببینید! ما از ابتدای امسال تا پانزدهم دی‌ماه (زمان انجام مصاحبه)، چیزی حدود 470 فروند کشتی داشتیم که در این بندر تردد داشته‌اند، اما هیچ‌گونه حادثه دریایی را تجربه نکرده‌ایم، این موضوع به‌خاطر نظارت دقیقی است که با پنج فروند یدک‌کش، سه فروند راهنمابر، یک قایق ناجی و دو قایق دیگر داشته‌ایم. جدا از این موضوع، فعالیت دریایی بندر انزلی تمام‌وقت است. به‌عبارتی، ما در این بندر،  جز در دو روزِ عاشورا و روز اول سال، در تمام طول سال عملیات تخلیه و بارگیری انجام می‌دهیم. چنین میزان فعالیتی نیاز به نظارت دقیق دارد؛ چه در بخش حاکمیتی و چه در بخش خدماتی.

یکی دیگر از شاخص‌های نظارتی ما در بحث هویت‌بخشی به شناورها بوده. انزلی اولین بندری است که بر اساس برنامه‌ریزی دولت در زمینه‌ی هویت‌بخشی شناورها وارد عمل شده و تابه‎حال 900 فروند از سه‌هزار و 300 فروند شناور این محدوده را به ثبت رسانده است. برای انجام ثبت ‌نام در این طرح، طبق قراردادی که با شرکت پست منعقد شده، صاحبان شناورها دیگر نیازی نیست در روزهای کرونایی مستقیما و از طریق اداره‌کل وارد شوند. کافی است اطلاعات خود را در فرم‌های از پیش تعیین‌شده در اختیار پست قرار دهند تا پست گواهی‌نامه‌ها را از ما تحویل و به آن‌ها برساند. ما در سازمان بنادر و دریانوردی، اولین بندر هستیم که بالاترین آمار را در بحث هویت‌بخشی داشته‌ایم. همچنین یادآوری می‌کنم که بندر انزلی، اولین بندر در سازمان بنادر و دریانوردی بوده که نسبت به شماره‌کوبیِ موتورهای دریایی اقدام کرده تا مانع از سوءاستفاده‌های احتمالی در بحث نقل و انتقالات موتورهای دریایی شود. 

 

رابطه معاونت دریایی با تالاب انزلی چگونه است؟

در بنادر شمالی کشور، بندر انزلی یک بندر خاص است؛ حوضچه عملیاتی ما در مسیر تالاب قرار گرفته و همیشه این رسوبات از تالاب به سمت کانال‌های ما در حال حرکت است. خوشبختانه با حمایت مستقیم سازمان بنادر و دریانوردی و برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده، لایروبی به‌طور مرتب در این بندر انجام می‌شود. بندر انزلی به‌عنوان مرکز لایروبی بنادر شمالی کشور شناخته می‌شود و قراردادهای لازم با پیمانکاران برای حذف این معضل منعقد شده است. هدف از اجرای این طرح، رسیدن به عمق مناسب آبخور برای همه‌ی اسکله‌های این بندر است که تامین آن نیازمند بودجه قابل توجهی از سمت سازمان بوده که موافقت شده و بعد از اتمام فعالیت‌های مشاوره‌ای، کار آن آغاز می‌شود.

 

در این پرونده، چند بار موضوع لایروبی بندر انزلی مطرح شده است. دلیل این اهمیت چیست؟

بگذارید این‌طور بگویم؛ اگر همه‌ی اتفاقاتی که در بالا عرض کردم اتفاق بیفتد، تازه می‌توانیم امیدوار باشیم به عمق مناسب 10 سال پیش که پنج تا پنج‌و‌نیم بوده، برسیم. طبق مطالعات ما، هر سال حداقل بین 30 تا 50 سانتی‌متر در دریای خزر پسروی آب داریم که در بهمن و اسفند بدل به پیشروی آب می‌شود. این موضوع یادآوری می‌کند که باید حواسمان حسابی جمع باشد. در واقع پسروی آب دریای خزر با موضوع رسوب‌گیری این بندر توسط تالاب افزوده می‌شود و همین نکته ما را بر آن می‌دارد که هم موضوع لایروبی را با جدیت دنبال کنیم و هم این‌که مراقب باشیم همواره از این سطح رسوب‌گیری جلوتر حرکت کنیم تا عمق حوضچه‌مان کم نشود. 

 

در این پرونده کمتر سخن از بندر کاسپین به میان آمد. خوانندگان «بندر و دریا» می‌دانند که این بندر به‌طور مستقیم در مجموعه‌ی این اداره‌کل قرار ندارد اما خدمات دریایی و بندری آن چطور؟ اداره‌‎کل بنادر و دریانوردی استان در این زمینه اقداماتی انجام می‌دهد یا آن هم با خودِ منطقه‌ی آزاد است؟

بخش دریایی بندر کاسپین طی تفاهم‌نامه‌ای که در سال 1397 میان مدیرعامل سازمان بنادر و دریانوردی و مدیرعامل سازمان منطقه آزاد انزلی به امضا رسید، به ما واگذار شده است. البته در این تفاهم‌نامه ابهاماتی وجود دارد و امیدواریم با برگزاری جلسات کارشناسی، این موارد نیز برطرف شود.

 

چالش‌های شما در بخش دریایی این بندر چیست؟

خب، بندر کاسپین یک بندر تجاری است که لنگرگاه آن دلتای 45 درجه بوده و در مسیر رزمایش نیروی دریایی قرار گرفته و همین موضوع باعث شده که اغلب شناورها به جای این بندر در لنگرگاه‌های ما لنگراندازی می‌کنند. همچنین حوضچه‌ این بندر به خوبی لایروبی نشده و بعضا کشتی‌ها به گل می‌خورند. نبود برج کنترل کارآمد، عمقِ کمتر از چهار متر حوضچه و نبودِ شناورهای امدادی لازم در حین تخلیه و بارگیری، از اصلی‌ترین چالش‌های ما در بندر کاسپین است که در کارگروه مشترکی مطرح شده و دو طرف به حل آن تعهد داده‌اند. این‌ها موضوعاتی هستند که در بخش خدمات دریایی ما در انزلی، آستارا و کاسپین وجود دارد.

 

در بخش وظایف حاکمیتی اشاره کردید که اجرای کنوانسیون‌های دریایی در اولویت کاریِ شماست. اگر می‌شود به‌صورت کوتاه به این موضوع هم اشاره بفرمایید.

دریای خزر، یک دریای بسته است و مسائل و مشکلات خاص خودش را در اجرای کنوانسیون‌ها دارد. ما متعهد به اجرای تمام کنوانسیون‌هایی هستیم که ایران به آن پیوسته و همان‌طور که می‌دانید، اجرای این کنوانسیون‌ها، هزینه‌ای است که بدون درآمد توسط سازمان بنادر و دریانوردی انجام می‌شود. به عبارت دیگر، درآمد غیرمستقیم ما، کاهش خسارات مالی و جانی دریانوردان و شناورهاست؛ یعنی آن‌چه به‌عنوان وظیفه‌ی حاکمیتی در بخش دریایی به عهده داریم، اعتمادسازی برای صاحبان کالا، تجار و دریانوردان است. در‌حال‌حاضر کنوانسیون بین‌المللی جست‌وجو و نجات دریایی (SAR)، کنوانسیون بین‌المللی جلوگیری از آلودگی ناشی از کشتی‌ها (مارپل) و... در آب‌های استان اجرایی می‌شود که البته موانعی هم دارد. مثلا ما در اجرای کنوانسیون SAR باید در بندر کاسپین شناور امداد و نجات داشته باشیم که متاسفانه از سوی آن‌ها اجرایی نشده و علت هم این است که تفاهم‌نامه‌ی سازمان بنادر و منطقه آزاد در زمینه‌ی ایمنی دریایی سکوت کرده و متولی آن را مشخص نکرده است. بنابراین تفسیر به رای شده و هر طرف مدعی آن است. در اجرای کنوانسیون مارپل هم موانعی وجود داشت که در حال برطرف‌شدن است. ما اولین بندری بودیم که مخازن صنعتی برای جمع‌آوری آلودگی‌های نفتی دریایی ایجاد کردیم و حتی سازمان هم مصوب کرد که بندر انزلی به‌عنوان مرکز تسهیلات دریافت مواد زائد کشتی‌ها در دریای خزر باشد تا ضایعات بنادر نوشهر و امیرآباد به این بندر آمده و این‌جا برای تصفیه یک‌کاسه شود.

 

در مورد تالاب چطور؟ تالاب انزلی یکی از معدود تالاب‌های خاورمیانه است که در آن تردد شناورها انجام ‌می‌شود. اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان در این زمینه مسئولیتی دارد؟

ببینید! به‌طور کلی قانون ما را مکلف کرده که تردد ایمن قایق‌های تفریحی را با علائمی که داریم، برعهده بگیریم. بر این اساس، نصب علائم کمک‌ناوبری در تالاب انزلی، وظیفه‌ی سازمان بنادر و دریانوردی است که به‌خاطر ازدیادِ حوادث تلخ گردشگری، این مهم به ما واگذار شده. هرچند مدعی نیستیم که با انجام این ماموریت توانسته‌ایم حوادث تالاب را به صفر برسانیم، اما لااقل از ابتدای سال تا به امروز در این حوزه، خوشبختانه اتفاق ناگواری گزارش نشده است. 

 

یکی از نکته‌هایی که دکتر آبایی، مدیرکل بنادر و دریانوردی استان، به آن اشاره کردند، این بود که این نخستین بار است که به موضوع تالاب انزلی تا این حد اهمیت داده می‌شود. برای مخاطبان ما بگویید که مکانیزم این توجه چگونه بوده است؟

ببینید! حالا که همکاران بنده درباره اقدامات این اداره‌کل در بحث تالاب انزلی سخن گفته‌اند، اجازه بدهید که من از مشکلات آن بگویم. در بحث تالاب، اصلی‌ترین مشکل ما مشخص‌نبودن نهاد راهبر است. الان مشخص نیست که این تالاب توسط سازمان محیط زیست مدیریت می‌شود یا منابع طبیعی و یا سازمان بنادر. معاون اول رئیس‌جمهوری محترم در سفری که به استان داشته‌اند، مجوز اعتبارِ دو هزار و 558 میلیارد تومانی را برای خروج تالاب انزلی از وضعیت بحرانی فعلی تصویب کرده‌اند، اما این پول در اختیار ما یا دیگر ادارات قرار نگرفته و متولی اجرایی‌شدن این مهم مشخص نیست. البته طبق آخرین شنیده‌ها و اخبار غیررسمی، مسئولیت این کار به وزارت نیرو واگذار شده، هرچند معتقدیم به علت آشنایی عمیقی که اداره‌کل بنادر و دریانوردی با موضوع تالاب دارد، نهاد متولی باید ما باشیم، اما فعلا ما طرح‌های مطالعاتی خود را در دست اقدام داریم تا دولت انتخاب کند چه نهادی متولی این تالاب باشد

۲۵ اسفند ۱۳۹۹ ۱۳:۵۴