دوشنبه ۳۱ خرداد ۱۴۰۰
 

آخرین مطالب

سوخت کم‌سولفور، انتخابی پرچالش یا فرصتی طلایی برای پالایشگاه‌های کشور

یحیی ضیایی | دبیرکل اتحادیه مالکان کشتی ایران
سوخت کم‌سولفور، انتخابی پرچالش یا فرصتی طلایی برای پالایشگاه‌های کشور
سازمان بین‌المللی دریانوردی (آیمو) تاکنون 50 کنوانسیون و پروتکل و بیش از هزار کد توصیه‌نامه در رابطه با ایمنی و امنیت دریانوردی و جلوگیری از آلودگی محیط زیست دریاها، آب‌ها و موضوعات مرتبط دیگر را به تصویب رسانده است.
یکی از کنوانسیون‌های مهم این سازمان، کنوانسیون بین‌المللی جلوگیری از آلودگی محیط زیست ناشی از تردد کشتی‌ها (MARPOL) است که مشتمل بر شش ضمیمه است. در تاریخ 31 دسامبر 2005 میلادی، 136 کشور متعهد به انجام این مقاوله‌نامه شدند. مطابق الزامات سازمان بین‌المللی دریانوردی تحت کنوانسیون بین‌المللی جلوگیری از آلودگی محیط زیست ناشی از تردد کشتی‌ها (MARPOL) از ابتدای ژانویه سال 2020 میلادی تمامی شناورهای متردد در آب‌های بین‌المللی، ملزم به رعایت این کنوانسیون هستند. منظور استفاده از سوخت‌هایی با محتوای 5/0 درصد سولفور یا کمتر بوده و رعایت‌نکردن این کنوانسیون موجب ممانعت از تردد کشتی‌ها در آب‌های بین‌المللی و بنادر و همچنین جریمه و توقیف آن‌ها می‌شود. با توجه به قانون فوق، بسیاری از کشورهای جهان پیش از سررسید سال 2020 مقررات فوق را تصویب و اجرایی کرده‌اند. به‌عنوان مثال: جزیره‌ی تایوان از ابتدای سال 2019 اجرای این قانون را آغاز نمود. ضمنا قوانین مشابهی نیز از سال‌های قبل به‌صورت توافقات منطقه‌ای در برخی از نقاط دنیا اجرا شده است که برخی از کشورهای اروپایی و جمهوری خلق چین، این قوانین الزام‌آور را به اجرا درآورده‌اند. ولی قانون جدید از اول ژانویه سال 2020 کل جهان را در بر گرفته است. جمهوری اسلامی ایران نیز از تاریخ (25 اکتبر 2003) به این کنوانسیون ملحق شده و مطابق با مکانیزم موجود در این کنوانسیون، اصلاحات بعدی آن نیز در مقررات داخلی تمامی کشورها لازم‌الاجراست. 
از این قانون به‌عنوان پرچالش‎ترین و هزینه‌برترین الزام جهانی در حوزه حمل‌ونقل دریایی یاد می‌کنند. این چالش باعث افزایش هزینه زیاد سوخت شناورها شده، در صورتی که قبل از اجرای این قانون، سوخت سنگین معمولی مورد مصرف کشتی هر تُن بین 300 تا 400 دلار بوده، اما رقم خرید سوخت 5/0 درصد سولفور هر تن بین 550 تا 650 دلار برای کشتی‌ها هزینه در بر داشته است که این موضوع باعث افزایش قیمت حمل کالاهای تجاری
شده است.
یکی دیگر از چالش‌های اتفاق‌افتاده، آماده‌سازی کشتی‌ها جهت مصرف سوخت جدید بوده، و همچنین دپوی سوخت کم‌سولفور مشکلاتی را در موقع مصرف سوخت‌های مذکور بر روی کشتی‌ها به وجود آورده است. به‌تبع آن، ناوگان کشتیرانی ایران نیز بر اثر شرایط جهانی از اجرای سوخت کم‌سولفور متاثر شده است.
واقعیت این است که در صورت تولیدنکردن سوخت مورد نیاز ناوگان ایرانی در داخل، باید بخشی از آن از منابع خارجی تهیه شود که این موضوع هزینه‌ای مضاعف بر دوش شرکت‌های ایرانی خواهد گذاشت و باعث کاهش سهم کشتی‌های ایرانی از حمل‌ونقل کالا می‌شود. بخش زیادی از مازوت و سوخت سنگین فعلی که در پالایشگاه‌های کشور تولید می‌شود، با اجرای کنوانسیون 2020، مشتریان خود را از دست داده و از لحاظ قیمتی نیز کاهش یافته است.
با توجه به محدودیت تولید سوخت کم‌سولفور در جهان، این سوخت به کالایی راهبردی تبدیل شده و تولید آن در داخل کشور به میزان مازاد بر مصرف ناوگان ایرانی توجیه‌پذیر شده است. تولید سوخت کم‌سولفور و ارائه آن به کشتی‌های متردد در حوزه خلیج فارس و کشتی‌های خارجی ورودی به بنادر ایرانی می‌تواند به‌عنوان یک منبع درآمد با ارزش‌افزوده بالا برای پالایشگاه‌های کشور محسوب ‌شود. ضمنا در این رابطه برخی از کشورهای دنیا به‌دنبال راهکارهایی دیگر از قبیل استفاده از اسکرابر برای کاهش گوگرد سوخت مازوت و برخی راهکارهای دیگر رفته‌اند. اما بررسی‌های کارشناسانه نشان داده است که نصب تجهیزات مذکور به‌جهت ملاحظات فنی و اقتصادی برای بخش عظیمی از کشتی‌های موجود، توجیه اقتصادی ندارد. بنابراین پیشنهاد می‌شود که پالایشگاه‌های کشور به‌عنوان یک موضوع اقتصادی با ارزش‌افزوده زیاد در خصوص برنامه‌ریزی جهت تولید سوخت 5/0 درصد سولفور از دید صادرات در این دوران تحریم به آن نگاه کنند؛ چراکه انجام این کار به بخش حمل‌ونقل دریایی کشور نیز کمک شایانی خواهد کرد.  |
۸ مهر ۱۳۹۹ ۱۲:۰۱