سه شنبه ۲۵ خرداد ۱۴۰۰
 

آخرین مطالب

آینده‌ی شغل دریانوردی در ایران و جهان

ماشینی‌شدن و خودفرمانی، تهدید یا فرصت؟

ماشینی‌شدن و خودفرمانی، تهدید یا فرصت؟
هر ساعت از هر روز، هزاران کشتی تجاری در جهان در حال سفرند و کالاهای اساسی و مردم را از طریق اقیانوس‌ها و دریاها جابه‎جا می‌کنند. این کشتی‌ها به‌تنهایی سفر نمی‌کنند، بلکه بیش از 5/1 میلیون دریانورد از ملیت‌های مختلف، در هدایت و حرکت این 50 هزار کشتی تجاری به‌صورت مداوم و در 24 ساعت شبانه‌روز تلاش می‌کنند.
دریانوردی یکی از قدیمی‌ترین مشاغل جهان است. در گذشته، کار دریانوردان معمولا از روی دریا با کشتی آغاز می‌شد، جایی که جوانان در سنین بسیار پایین با فرهنگ کشتیرانی آشنا می‌شدند، اما در ادامه و پس از توسعه کشتی‌های مختلف و پیشرفت‌های فناوری، نیاز به سطح بالاتری از آموزش ایجاد شد و بخشی از آموزش دریایی، علاوه بر تجربیات دریایی، به دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی در سواحل منتقل و مباحث پایه و مهمی همچون ایمنی، محیط زیست و فناوری‌های جدید به مباحث آموزش دریانوردی اضافه شد.
طی نیم قرن گذشته، الگوی اشتغال کاملا تغییر کرده است و در پی آن، دو چالش مشخص به وجود آمده که امروزه حرفه دریانوردی را به خود درگیر کرده است و در آینده نیز این حرفه بیشتر با آن درگیر خواهد شد: یکی، بحث تامین دریانوردان ماهر در سراسر جهان، و دیگری، پیش‌بینی نیازهای آینده‌ی این حوزه در نتیجه‌ی دیجیتالی‌شدن و بهره‌برداری از فناوری‌های جدید و تغییر روش‌ها.
تلاش مستمر برای سرمایه‌گذاری در مهارت‌های مورد نیاز، به‌دلیل تغییر نیاز کشتی‌ها در آینده، فشار زیادی را به آموزش دریایی فعلی وارد کرده، چراکه در این حوزه باید برای جذب دانشجویان خوب، آموزش دانش‌آموختگان با شایستگی‌ها و مهارت‌های مناسب، اقدام شود، به‌گونه‌ای که بتواند به‌سرعت پاسخ‌گوی نیازهای جدید و متغیر این حوزه باشد.
در سال‌های اخیر، شاهد پدیده‌ای به نام خودفرمانی و شناورهای خودران در صنعت دریایی و دریانوردی هستیم و در حال حاضر، چندین شرکت در کشورهای اسکاندیناوی و ژاپن مشغول ساخت و بهره‌برداری از این نوع شناورها در حوزه سفرهای محدود هستند و در این سطح بسیار موفق عمل کرده‌اند و از سال 2019 نیز وارد حوزه شناورهای بزرگ و سفرهای نامحدود با فواصل طولانی شده‌اند. قصد ورود به این موضوع از دیدگاه فنی مسئله را ندارم، هرچند که در این خصوص همکاری‌های فنی و مطالعاتی ـــ تحقیقاتی با این شرکت‌ها داشته‌ام، اما چالش و سؤال مهم این است که این تحول بزرگ، که اثرات و تغییرات شگرفی در ابعاد فنی، عملیاتی، ارتباطی، تدارکاتی، پشتیبانی، و قوانین دریایی دریانوردی خواهد داشت، چه تاثیری بر آینده و فرصت‌های شغلی دریانوردی خواهد گذاشت؟ این رخداد یک فرصت است یا یک تهدید؟
پاسخ به این سؤال به نوع نگرش، تحلیل و عملکرد کنونی و آینده‌ی ما وابسته است؛ اگر بر همین خط و با این روش موجود اقدام کنیم و آمادگی لازم را، بر اساس الزامات این فناوری، برای تجهیز بنادر و تغییرات ساختاری و محتوایی آموزش دریانوردی نداشته باشیم، مسلما این مسئله یک تهدید بزرگ برای دریانوردان ایرانی خواهد بود. اما اگر پیش‌بینی‌های لازم مدنظر قرار گیرد، بهترین فرصت برای رفع کاستی‌ها در صنعت دریانوردی، کشتیرانی، کشتی‌داری و تجارت کالا خواهد بود.
با توسعه‌ی دیجیتالی‌شدن در صنعت حمل‌ونقل، دریانورد آینده باید علاوه بر دریانوردی، بر فناوری جدید مسلط باشد. کشتی‌های آینده در همه‌ی سطوح مبتنی بر فناوری پیشرفته طراحی و ساخته می‌شوند و به دانش و تخصص فنی و پیشرفته‌تری نسبت به امروز نیاز دارند. این توسعه و اتوماسیون ممکن است فرصت‌های شغلی متفاوت و بهتری را برای دریانوردان مدرن فراهم کند، زیرا آن‌ها می‌توانند به‌جای ماه‌ها کار در دریا، با انواع جدید مشاغل در ساحل و در صنعت کشتیرانی فعال باشند. همچنین، ممکن است به زنان فرصت بیشتری برای ادامه کار در این صنعت داده شود.
باید توجه داشت که شغل دریانوردان از منظر فناوری دچار تغییر و تحول قابل توجهی خواهد شد؛ اما همچنان در آینده، در داخل و خارج از ساحل، دریانوردان نقش مهمی در حمل‌ونقل و تجارت ایفا خواهند کرد.
در سال‌های اخیر، این مهم به دفعات و در مجامع تخصصی و عمومی از سوی انجمن صنفی کارگری دریانوردان تجاری، به‌عنوان یک نهاد پیشرو در این موضوع، مطرح شده است. برگزاری کارگاه تخصصی شناورهای خودران (MASS) در نمایشگاه حمل‌ونقل هوشمند که در سال گذشته در مصلای تهران و با حضور مسئولان وزارت راه و شهرسازی برگزار شد، تاکیدی بود بر این‌که می‌توان با برنامه‌ریزی درست و کسب آمادگی، از شرایط به‌وجودآمده به‌نحو احسن استفاده کرد و آن را به فرصتی برای شکوفایی در این عرصه‌ی راهبردی تبدیل کرد. در این راستا، تشکیل کارگروهی صاحب‌نفوذ، با بهره‌گیری از بدنه کارشناسی مجرب و با مشارکت و به‌کارگیری توان همه سازمان‌ها، تشکل‌ها و دانشگاه‌ها، می‌تواند مفید و تعیین‌کننده باشد. ما می‌توانیم با مشارکت در این پروژه‌ها، در جبران عقب‌‌ماندگی‌ها بکوشیم و در این فناوری نوین، پیشرو و صاحب‌نظر شویم.
در چنین شرایطی، می‌توان امید داشت که بنادر ما در آینده نزدیک پذیرای چنین شناورهایی باشند و کشتی‌های ما بهینه‌تر از گذشته و با هزینه‌ای به‌مراتب کمتر و با کیفیت عملیاتی و ضریب اطمینان بالاتر مشغول خدمت و فعالیت تجاری شوند. از همین یگانه‌راه است که می‌توان پاسدار منابع ملی و سرمایه‌های انسانی کشور بود و شغل دریانوردی را تضمین کرد.  |

پرونده پنج کاپیتان تحریم‌شده ایرانی در محاکم بین‌المللی

ناوبریِ ایمن، حق دریانوردان است

هدیدات امنیتی و فشارهای نامتعارف و غیرقانونی مشکلات عدیده‌ای را برای دریانوردان و کشتیرانی تجاری ایران ایجاد‌ کرده است. این در حالی است که دریانوردی و ناوبری ایمن حق همه کشورها و ‌دریانوردان است؛ حقی که در ابتدای این قرن‌، با گسترش هدفمند و بابرنامه‌ی دزدی دریایی، تضییع شده و امروزه، در حوزه تروریسم دولتی با آن مواجه هستیم.

سؤال مهم این است که دریانورد، به‌عنوان یک نیروی متخصص غیرسیاسی و غیرنظامی، چرا باید، به‌واسطه فعالیت و انجام وظایف شغلی و صنفی، مورد تهدید و‌ فشار قرار بگیرد؟ ظلمی که در خصوص کشتی «آدریان دریا» و همچنین تحریم کاپیتان‌های کشتی‌های اعزامی به ونزوئلا شاهد آن بودیم و اعتراض و واکنش صریح و قاطع انجمن صنفی کارگری دریانوردان تجاری ایران و جامعه دریانوردی ایران را در پی داشت. این اعتراضات، نه‌تنها در راستای دفاع از این پنج کاپیتان و یا دریانوردان ایرانی، بلکه اقدامی در جهت تاکید بر حق ناوبری ایمن برای تمام دریانوردان‌ جهان بود. انجمن برای دفاع از این حق، از تمام ظرفیت‌های بین‌المللی و دیپلماتیک خود استفاده کرده و خواهد کرد. در همین راستا و در کنار رایزنی‌های دولت ایران، رایزنی‌هایی با فدراسیون بین‌المللی کارگران حمل‌ونقل (ITF) انجام گرفته، و از این طریق، در مجامع بین‌المللی همچون سازمان جهانی دریانوردی و سازمان بین‌المللی کار نیز پیگیری‌هایی انجام شده است.

باید‌ توجه‌ داشت که دولت مستقر در واشنگتن به هیچ‌کدام‌ از تعهدات و قوانین بین‌المللی پایبند نبوده و ‌نیست. بر همین اساس، باید تلاش کرد و با استفاده از ظرفیت‌های بین‌المللی، هزینه این‌دست اقدامات را برای دولت آمریکا بالا بُرد. یکی از این راه‌ها، طرح دعوای حقوقی علیه وزارت خزانه‌داری دولت ترامپ در یکی از دادگاه‌های آمریکاست که بررسی این موضوع، خطرات، مزایا و امکان انجام آن در دستور کار انجمن، از طریق کمیته حقوقی فدراسیون بین‌المللی کارگران حمل‌ونقل، قرار گرفته است. انجمن صنفی کارگری دریانوردان تجاری ایران، به‌عنوان یک نهاد کاملا غیرسیاسی و بدون ورود به مسائل سیاسی بین کشورها، دفاع از حقوق دریانوردان ایرانی را حق و وظیفه خود می‌داند و در راه استیفای این حق، از هیچ قدرتی واهمه ندارد. البته، به‌واسطه تعطیلات یک‌ماهه‌ی تابستانی، شیوع ویروس کرونا و‌ کاهش فعالیت‌های سازمان‌های بین‌المللی، و همچنین نیاز به همکاری اشخاص حقیقیِ درگیر در پرونده و رعایت مصالح امنیتی و ملی کشور، هزینه‌های بالای چنین اقداماتی، و نیز محدودیت منابع انجمن، این فرایند از سرعت مناسب برخوردار نیست و نیازمند همکاری همه بخش‌ها به منظور تحقق آن است.

۸ مهر ۱۳۹۹ ۱۱:۵۳