یکشنبه ۱۰ فروردین ۱۳۹۹
 

اخبار

بررسی آلودگی ناشی از زباله‌های پلاستیکی در دریا و اقدامات موثر سازمان بنادر

بررسی آلودگی ناشی از زباله‌های پلاستیکی در دریا و اقدامات موثر سازمان بنادر

تقاضا برای پلاستیک در طول 70 سال گذشته افزایش چشمگیری یافته است. سالیانه مقدار 300 میلیون تن پلاستیک تولید می‌شود که نیمی از آن برای ساخت اقلام یک‌بارمصرف استفاده می‌شود و بیش از هشت میلیون تن نیز هر ساله در اقیانوس‌ها رها می‌شود. در سال 2017 مقدار 15/1 تا 41/2 میلیون تن پلاستیک از طریق رودخانه‌ها وارد اقیانوس‌ها شده بود. در قاره آسیا، تعداد 20 رودخانه شناسایی شده که در حدود 67 درصد از کل زباله‌های پلاستیکی از طریق آن‌ها وارد اقیانوس‌ها می‌شود. موسسه «WorldWatch» برآورد کرده است که هر فرد آمریکایی یا اروپایی هر سال به‌طور متوسط 100 کیلوگرم پلاستیک مصرف می‌کند؛ این موسسه میزان کاربرد پلاستیک در آسیا را برای هر فرد به‌طور میانگین 20 کیلوگرم تخمین زده است. آمار و ارقام مربوط به آلودگی پلاستیکی در دریا، که از سوی موسسه «WorldWatch» گزارش‌شده است، نشان می‌دهد در سال 2015 مقدار 10 تا 20 میلیون تن پلاستیک‌ در اقیانوس‌ها رها ‌شده است. همچنین مقدار تخمینی ذرات پلاستیکی که در حال حاضر در اقیانوس‌های جهان شناور هستند،  25/5 تریلیون تن است.

 نمودار شماره 1 نشان می‌دهد که تولید جهانی پلاستیک در حال افزایش است؛ در سال 1950، در جهان فقط دو میلیون تن پلاستیک تولید می‌شد؛ درحالی‌که در سال 2015 این میزان، با افزایش حدود 200برابری، به رقم 381 میلیون تن رسید.

در نمودار شماره 2، کل زباله‌های مدیریت‌نشده از طرف مردم در فاصله 50 کیلومتری ساحل اندازه‌گیری و مشخص شده است و به‌عنوان خطر بالای ورود به اقیانوس‌ها تعریف می‌شود. زباله‌های پلاستیکی مدیریت‌نشده زباله‌هایی هستند که در آب رها شده یا به‌صورت نامناسب دفع می‌شوند. زباله‌های دفع‌نشده به‌طور رسمی مدیریت نمی‌شود و شامل دفع در محل‌های دفع زباله‌های باز و کنترل‌نشده است. زباله‌های مدیریت‌نشده درنهایت از طریق مناطق ساحلی، آبراه‌ها، خروجی فاضلاب و انتقال با باد یا در زمان جزرومد وارد اقیانوس می‌شوند.

شکل شماره 1 میزان زباله‌های پلاستیکی را، برحسب میلیون تن در سال که از طریق صنایع مستقر در ساحل تولید شده است، نشان می‌دهد. اکنون، در جهان سالانه بیش از 380 میلیون تن پلاستیک تولید می‌شود که می‌توانند به‌عنوان آلاینده وارد اقیانوس شوند. البته، تمام زباله‌های پلاستیکی ما در اقیانوس جمع نمی‌شود، بیشتر به محل دفن زباله‌ها منتقل می‌شود. تخمین زده می‌شود که سهم زباله‌های پلاستیکی جهانی که وارد اقیانوس می‌شوند حدود 3 درصد است. براساس آخرین تخمین‌ها، این میزان در سال 2010 حدود هشت میلیون تن گزارش شده است.

با توجه به میزان آلودگی‎های ناشی از زباله‌های پلاستیکی در دریا، سازمان بین‌المللی دریانوردی، براساس وظایف حاکمیتی خود و با توجه به مهم‌ترین هدف سازمان در رابطه با ایمنی، امنیت، کشتیرانی کارآمد در اقیانوس‌های عاری از آلودگی، پیشگام ممنوعیت دفع زباله‌های پلاستیکی در دریا شده است. بر این اساس، در سال 1973، سازمان بین‌المللی دریانوردی کنوانسیون بین‌المللی «MARPOL» در رابطه با جلوگیری از آلودگی دریا ناشی از کشتی‌ها را تصویب کرد و در سال 1988 ضمیمه پنجم این کنوانسیون برای جلوگیری از آلودگی دریا ناشی از زباله کشتی‌ها لازم‌الاجرا شد. براساس این ضمیمه، تخلیه انواع مختلف زباله‌ها به دریا ازجمله تخلیه پلاستیک‌ها نیز ممنوع شده است، مگر در مواردی که در کنوانسیون به آن اشاره شده است. برای مثال، تخلیه مواد غذایی خرد‌شده مجاز است. علاوه‌براین، تحت کنوانسیون پیشگیری از آلودگی دریایی با تخلیه زباله‌ها و مواد دیگر (کنوانسیون لندن یا LC)، که در سال 1972 به تصویب رسید، تخلیه زباله در دریا ممنوع شده است. کشتی‌ها ملزم به نگهداری زباله‌های تولیدی در طی سفر دریایی بر روی کشتی و تحویل آن به تسهیلات دریافت مواد زائد در بنادر هستند. بعضی از مناطق دریایی، که به دلایل شرایط خاص بوم‌شناختی و تردد زیاد شناورها از درجه اهمیت بالاتری برای حفاظت برخوردارند، تحت‌عنوان مناطق حفاظت‌شده دریایی شناخته شده‌اند. در حال حاضر، هشت منطقه ویژه دریایی، که تحت ضمیمه پنجم کنوانسیون مارپل برای جلوگیری از تخلیه زباله در دریا تعیین شده‌اند، عبارت‌اند از: دریای مدیترانه، دریای بالتیک، دریای سیاه، دریای سرخ، مناطق خلیج فارس، دریای شمال، منطقه کارائیب بزرگ ازجمله خلیج مکزیک، و دریای کارائیب منطقه قطب جنوب.

 

تجزیه پلاستیک در محیط زیست دریایی 

یکی از خصوصیات پلاستیکی که برای استفاده در صنایع گسترده‌ای استفاده می‌شود این است که بسیار بادوام است. این ویژگی باعث ماندگاری طولانی‌تر این نوع پلاستیک‌ها در محیط می‌شود. یکی از خصوصیات پلاستیک تجزیه‌پذیربودن آن است و در اثر نور خورشید به قطعات کوچک‌تر تجزیه می‌شود. بااین‌حال، درجه حرارت نور خورشید در اقیانوس‎ها کمتر از خشکی است و این، روند تجزیه در محیط دریایی را بسیار طولانی‌تر می‌کند. در حالی که بقایای پلاستیکی به‌آرامی در اقیانوس در حال تجزیه است، زباله‌های پلاستیکی بیشتری به سمت دریا روانه و تخلیه می‌شود. در نتیجه، در اقیانوس مقدار زیادی از زباله‌های پلاستیکی، در تمام اشکال و اندازه، وجود دارند که یا در سطح دریا شناور، یا در ستون آب معلق هستند و یا در کف اقیانوس رسوب می‌کنند و محیط زیست دریایی را تحت‌تاثیر قرار می‌دهند.

براساس یک گزارش علمی منتشرشده، زباله‌های پلاستیکی در دریا بیش از 600 گونه دریایی را در زنجیره غذایی تحت‌تاثیر قرار می‌دهند به‌طوری که در بسیاری از موارد، مرگ‌و‌میر آبزیان در اثر خوردن پلاستیک است. براساس گزارش «Greenpeace»، حداقل 267 گونه مختلف از آبزیان ازجمله لاک‌پشت دریایی، پرندگان دریایی، شیرهای دریایی، نهنگ‌ها و ماهی‌ها شناسایی شده‌اند که با خوردن پلاستیک و یا گرفتارشدن در زباله‌های پلاستیکی، ازجمله تورهای ماهیگیری، تحت‌تاثیر قرار گرفته‌اند. مقیاس آلودگی محیط دریایی با بقایای پلاستیکیْ گسترده است. این زباله‌ها در همه اقیانوس‌های جهان، از مناطق قطبی تا استوا، بر روی آب شناورند.

 

آلودگی ناشی از ماکروفیبرهای پلاستیکی 

میکرو‌فیبر ناشی از لباس و منسوجات یکی دیگر از منابع اصلی میکروپلاستیک‌ها در اقیانوس‌هاست. وقتی لباس‌هایمان را بشوییم، الیاف وارد آب شست‌وشو می‌شود و درنهایت به اقیانوس‌ها راه پیدا می‌کند. براساس تحقیقات انجام‌شده، در هر شست‌وشو، تعداد 17 میلیون از این الیافت در آب رها می‌شود. میکروفیبر در بسیاری از بوم‌سازگان(اکوسیستم)‌ها، ازجمله شبکه‌‌های آب شیرین، آب‌های اقیانوس و رسوبات اقیانوس و سواحل در سراسر جهان یافت شده است، که نشان می‌دهد این یک مشکل جهانی و احتمالا در حال رشد است. اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت (IUCN) برآورد می‌کند که 35 درصد از تمام پلاستیک‌های اولیه، که در اقیانوس‌ها دفن شده‌اند، ناشی از منسوجات است و این بزرگ‌ترین منبع میکروپلاستیکی در دریاست.

زباله‌های پلاستیکی می‌توانند منجر به انتقال کلونی‌های میکروبی و پاتوژن‌های مرتبط با شیوع بیماری در اقیانوس شوند. براساس مطالعات انجام‌شده بر روی 159 صخره مرجانی در منطقه آسیا و اقیانوس آرام، مشخص شد که در زمان تماس صخره‌ای مرجانی با زباله‌های پلاستیکی، احتمال انتقال بیماری از چهار درصد به 98 درصد افزایش یافته است. صخره‌های مرجانی، به‌دلیل ساختار پیچیده و ارتباط آن‌ها با سایر اندامگان‌ها و شکارچیان ارزشمند، بیشتر تحت‌تاثیر قرار خواهند گرفت. تخمین زده شده است که در حدود 1/11 میلیارد تکه‌ی پلاستیکی بر روی صخره‌های مرجانی در سراسر آسیا و اقیانوس آرام قرار دارد و تا سال 2025 این تعداد 40 درصد افزایش می‌یابد. مدیریت زباله‌های پلاستیکی برای کاهش بیماری‌هایی که سلامت بوم‌سازگان و معیشت انسان‌ها را تهدید می‌کند امری حیاتی است. براساس مطالعات انجام‌شده از سوی تیم تحقیقاتی «Marcus Eriksen» در سال 2014، تخمین زده شد که تا آن سال حداقل 25/5 تریلیون ذرات پلاستیکی با وزنی حدود 268/940 تن در دریا شناور بود. مناطق اقیانوس نیم‌کره شمالی به 6/55 درصد ذرات پلاستیکی آلوده بود و 8/56 درصد از جرم پلاستیکی در نیم‌کره جنوبی، و 9/37 درصد در اقیانوس آرام شمالی تخمین زده شد. مطالعه اخیر بر روی توزیع جهانی میکرو‌پلاستیک نشان می‎دهد که کل بارهای میکروپلاستیک پویا بین هفت هزار تا 35 هزار مترمربع است.

آلودگی ناشی از زباله‎های پلاستیکی، اعماق دریا را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهد. اعماق دریا محل دفن زباله‎های پلاستیکی است و زیستگاه اقیانوس و بوم‌سازگان‌های مناطق عمیق، از نظر اثرات این آلودگی‎ها، کمتر موردتوجه قرار گرفته است. جریانات دریایی، برخی از ویژگی‎های زمین‌شناسی و ترکیب زباله‎ها با سایر مواد به پخش زباله‎های پلاستیکی به نواحی عمیق اقیانوس کمک می‎کند. اثرات آلودگی پلاستیکی بر روی زیستگاه اقیانوس عمیق می‎تواند شامل خورده‎شدن توسط موجودات و آبزیان اعماق و قرارگرفتن در معرض سموم منتشر‎شده از این مواد و همچنین باکتری‎ها و ویروس‎ها باشد، که به‎طور بالقوه منجر به انتقال بیماری به سایر گونه‎های موجود در اعماق دریا می‎شود.

 

اقدامات سازمان بنادر و دریانوردی در راستای آلودگی زباله‎های ناشی از کشتی‎ها 

کنوانسیون بین‎المللی جلوگیری از آلودگی ناشی از کشتی‎ها در سال ۱۹۷۳ با برگزاری کنفرانس بین‎المللی آلودگی دریا از سوی IMO به تصویب رسید و متعاقبا با پروتکل ۱۹۷۸ اصلاح شد. این مقررات دربرگیرنده منابع گوناگون آلودگی ناشی از کشتی‌‎هاست و هدف اصلی آن، حذف آلودگی عمدی محیط زیست دریا با نفت و سایر مواد مضر و کاهش تخلیه چنین موادی، به‎صورت عمدی و یا غیرعمدی، از طریق اعمال قوانین و مقررات بر کشتی‎ها و بنادر است. الزامات مربوط به کنوانسیون بین‎المللی مارپل در خصوص جلوگیری از ایجاد آلودگی از طرف کشتی‎ها مهم‎‌ترین مبنای قانونی در زمینه مدیریت مواد زائد ناشی از کشتی‎هاست. این کنوانسیون دربرگیرنده قوانین و مقرراتی است که از آلودگی دریا با نفت، مایعات مضر به‎صورت فله، مواد مضر در قالب بسته‎بندی، فاضلاب، زباله و آلاینده‎های هوا جلوگیری می‎کند. این قوانین در شش ضمیمه موجود است.

بر‎اساس ضمیمه پنجم کنوانسیون مارپل، انواع مواد زائد شامل پلاستیک، تیرچه یا الوار کف انبار کشتی، پوشال‎هایی که در لابه‎لای کالا قرار می‎گیرند تا کالا آسیب نبیند، پسماندهای مواد غذایی تولید‎شده از سوی کارکنان کشتی، مواد بسته‎بندی مانند قوطی کنسرو، کاغذهای خردشده، مقوا، روزنامه، ظروف چینی، سفالی، فلز، مواد و زائدات مربوط به حمل بار، خاکستر حاصل از زباله‌سوزی و دیگر انواع زباله‌ی تولید‎شده در قسمت زندگی خدمه و آشپزخانه کشتی باید بر روی کشتی تفکیک و در داخل کیسه‎های زباله نگهداری شود و در زمان ورود کشتی به بندر، زباله‎های تولید‎شده به تسهیلات دریافت مواد در بندر تحویل داده شود. 

در نمودار شماره 3، میزان دریافت زباله از کشتی‎های ورودی به بندر بوشهر مشخص شده است. اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر، با انعقاد قراردادی، جمع‌آوری زباله‎های کشتی‎ها و انتقال آن‌ها به شبکه بازیافت، زیرنظر مدیریت پسماند شهرداری، و دفع آن‌ها را به پیمانکار عملیات دریافت زباله واگذار می‌کند. در نمودار شماره 4، درصد زباله‎های پلاستیکی دریافت‎شده از کشتی‎های ورودی به بندر بوشهر مشخص شده است.

ضمیمه پنجم کنوانسیون شامل الزامات مربوط به تخلیه زباله در مناطق ویژه دریایی و خارج از مناطق ویژه است. این مناطق ویژه عبارت‌اند از: دریای مدیترانه، دریای بالتیک، دریای سیاه، دریای سرخ، مناطق دریای شمال، مناطق قطب و مناطق دریای کارائیب بزرگ ازجمله خلیج مکزیک، و همچنین خلیج فارس و دریای عمان. در این ضمیمه، بنادر ملزم به ارائه تسهیلات کافی برای دریافت زباله‎های کشتی‎ها شده‌اند. همچنین عنوان شده است کشتی‎ها ملزم به تهیه و دراختیار‌داشتن طرح‎های مدیریت زباله و دفتر ثبت زباله بر روی شناور هستند که در بازرسی‎های دوره‎ایی از جانب واحد کنترل و بازرسی مورد بررسی قرار می‎گیرند. تمامی گزارش‌های مربوط به تخلیه زباله به تسهیلات دریافت در بنادر، میزان زباله‎های تولید‎شده در طی سفر دریایی و هر گونه تخلیه عمدی و غیرعمدی زباله در دریا و موقعیت جغرافیایی محل تخلیه باید در دفتر ثبت زباله گزارش شود. 

در سال 1994، اصلاحیه‌های مارپل از سوی کنفرانس طرفین تصویب شد، که هدف آن بهبود اجرای کنوانسیون بود که امکان بررسی کشتی‌ها در بندرهای دیگر عضو کنوانسیون را فراهم می‌کرد تا اطمینان حاصل شود که خدمه‌ها قادر به انجام اقدامات ضروری کشتی مربوط به جلوگیری از آلودگی دریایی هستند. در سال 1995، طی قطعنامهMEPC.65 (37)  مربوط به کمیته حفاظت از محیط زیست دریایی (MEPC)، از کمیته‌های اصلی سازمان بین‌المللی دریانوردی، اصلاحات ضمیمه پنجم در رابطه با الزام شناورها به نصب پلاکارد در محل‌های مختلف جمع‌آوری زباله در کشتی، طرح‌های مدیریت زباله و نگهداری ضایعات زباله انجام شد. در سال 2006، طی MEPC 54، با بررسی اصلاحات مجدد ضمیمه پنجم در رابطه با جلوگیری از آلودگی دریا ناشی از زباله موافقت شد. پس از پنج سال کار فشرده، در MEPC 62 (ژوئیه 2011) تجدیدنظر در مورد ضمیمه پنجم کنوانسیون انجام و تصویب شد که در 1 ژانویه 2013 به اجرا گذاشته شود. یکی از ویژگی‌های مهم اصلاح‌شده، ممنوعیت کلی تخلیه زباله‌ها به دریاست، به‌جز موارد دیگری که در ضمیمه ذکر شده است ازجمله مواردی مانند ضایعات غذایی، لاشه‌های حیوانی، مواد تمیز‌کننده و مواد افزودنی موجود در شست‌وشو، عرشه و محل‌های شست‌وشوی سطحی و بقایای محموله‌هایی که برای محیط دریایی مضر نیستند. بااین‌حال، ممنوعیت تخلیه پلاستیک‎ها در ممنوعیت کلی منعکس شده است.

همچنین کشتی‎ها به این رعایت این موارد ملزم شده‌اند: تهیه و دراختیارداشتن یک طرح مدیریت زباله برای کشتی‎های با تناژ ناخالص100 به بالا؛ الزامات مربوط به گزارش‎دهی ازجمله از‎دست‎دادن تصادفی ابزارهای ماهیگیری، با توجه به این‎که تمام اقدامات احتیاطی معقول برای جلوگیری از چنین تلفاتی صورت گرفته است؛ تخلیه ابزارهای ماهیگیری ازجمله تورهای ماهیگیری از یک کشتی برای حفظ ایمنی کشتی‎ها یا خدمه آن‎ها، در صورتی‌ که وسیله ماهیگیری تهدیدی جدی برای محیط‌زیست دریایی یا ناوبری ایمن باشد. در سال 2017 دستورالعملی در مورد تحقیق، توسعه فناوری، گزارش‌دهی و به‌اشتراک‌گذاری اطلاعات در رابطه با زباله‌های پلاستیکی دریایی طی قطعنامه MEPC.295 (71) ارائه شد. گزینه‌های پیشنهادی در دستورالعمل، ازجمله برای کاهش میزان زباله‎های پلاستیکی، شامل این موارد است: اجتناب از مواد بسته‌بندی‌شده پلاستیکی و استفاده از مواد قابل استفاده مجدد یا قابل بازیافت، و استفاده از پوشش‎های قابل استفاده مجدد برای حفاظت از بار به‌جای استفاده از پوشش‎های یک‎بار‎مصرف. در سال 2015 طی قطعنامه MEPC.265 (68) مصوب شد مقررات و قوانین سخت‌گیرانه‎تری برای کشتی‎های ترددی در مناطق قطبی، به‌دلیل شرایط خاص حاکم بر منطقه قطب، اعمال شود؛ این مقررات در تاریخ 1 ژانویه 2017 به اجرا گذاشته شد.

 

نتیجه‎گیری 

امروزه دریاها و اقیانوس‎ها، به‎علت انتشار انبوهی از زباله‎های تجزیه‎ناپذیر، به‎شدت در معرض خطر هستند و یک بررسی جدید علمی، ابعاد بیشتری از این موضوع را مشخص کرده است. بررسی‎های محققان دانشگاه پلیموث در آمریکا نشان می‎دهد حتی رها‎‎کردن یک کیسه پلاستیکی عادی در دریا اثرات جبران‌ناپذیری بر محیط زیست دارد. بر همین اساس، یک کیسه پلاستیکی ساده، پس از رها‎شدن در آب اقیانوس، به‎تدریج به 75/1 میلیون قطعه بسیار کوچک پلاستیکی تجزیه می‎شود و خسارات شدیدی را به جانوران و زیستگاه‎های دریایی وارد می‎کند. با توجه به انتشار سالانه میلیون‎ها تن مواد پلاستیکی در آب‎های کره زمین، می‎توان حدس زد تداوم این وضعیت چه تهدید خطرناکی برای زندگی انسان‎هاست. شواهد بسیاری وجود دارد که آلودگی‎های پلاستیکی تهدیدی برای تنوع زیستی دریایی است. در حال حاضر، این تنوع در معرض خطر صید بی‎رویه، تغییر آب‌وهوایی، تردد بالای کشتی‎ها در دریاها و اقیانوس‎ها، و صنایع مستقر در سواحل است. بااین‌حال، به تحقیقات بیشتر و به‎خصوص نظارت و بررسی درازمدت برای ارزیابی تهدید زباله‎های پلاستیکی در دریا برای گونه‎های دریایی نیاز است. 

براساس گفته‌ی قدیمی، «پیشگیری بهتر از درمان» باید به‌عنوان یک راه‌حل مناسب در نظر گرفته شود. یک راه‌حل واضح این است که بسته‌بندی پلاستیکی و پلی‌استایرن با مواد سازگار با محیط زیست جایگزین شود. ازجمله استفاده از بسته‌بندی ساخته‌شده از فیبر گیاهی که به‌راحتی در محیط زیست، بدون آسیب‌رساندن و بدون هیچ‌گونه مواد شیمیایی مضر، به وجود می‌آید. بسیاری از کشورها قوانین سخت‌گیرانه را برای استفاده از کیسه‎های پلاستیکی اعمال کرده‎اند، و کاربرد برخی از آن‎ها را به‎طور کامل ممنوع کرده‌اند. سازمان جهانی دریانوردی نیز، در راستای وظایف خود، اقدام به وضع قوانین و مقررات، ازجمله ضمیمه پنجم کنوانسیون بین‎المللی جلوگیری از آلودگی دریا، برای پیشگیری از تخلیه زباله‎های کشتی‎ها در دریا کرده است. همچنین، طی برگزاری جلسات تخصصی در کمیته حفاظت از محیط زیست دریایی MEPC به بازبینی قوانین و مقررات در رابطه با ضمیمه پنجم کنوانسیون مارپل اقدام کرده است. ادامه، بهبود مستمر و افزایش استفاده از انواع اقدامات مشخص‌شده فوق برای کمک به جلوگیری از ورود ضایعات بیشتر به محیط زیست دریایی مهم است. بااین‌حال، اتخاذ راهبردهای با مسئولیت بیشتر در قبال زباله در سطوح محلی، ملی و یا بین‌المللی ضروری و گریزناپذیر است. |

 

منابع

1. Wilcox, C., ‘‘Elchin Mammadov UNEP Marine plastic debris and microplastics – Global lessons and research to inspire action and guide policy change’’. Nairobi, Kenya: United Nations Environment Programme, (2016).

2. Geyer, R., Jambeck, J. R., & Law, K. L. (2017). “Production, use, and fate of all plastics ever made”. Science Advances, 3(7), e1700782.

3. Jambeck, J. R., Geyer, R., Wilcox, Ch., Siegler, T. R., Perryman, M., Andrady,

A., Narayan, R., and Law, K. L. (2015). “Plastic waste inputs from land into the ocean”. Science, 347(6223), 768-771.

4. MEPC 73/8. DEVELOPMENT OF AN ACTION PLAN TO ADDRESS MARINE PLASTIC LITTER FROM SHIPS Summary of IMO work on addressing marine plastic litter from ships

5. van Franeker, J. A. and Law, K. L. (2015) “Seabirds, gyres and global trends in plastic pollution”. Environmental Pollution, 203, pp. 89-96.

6. World watch Institute., ‘‘Global Plastic Production Rises, Recycling Lags’’. 2015. 

7. Wright, S. L., Thompson, R. C. and Galloway, T. S., ‘‘The physical impacts of microplastics on marine organisms: a review’’. Environmental Pollution, 178, pp. 483-492, (2013).

8. Farrell P., Nelson K., ‘‘Trophic level transfer of microplastic: Mytilus edulis to Carcinus maenas’’. Environmental Pollution, 177, pp. 1–3, (2013).

9. Joleah B., Bette L., ‘‘Plastic waste associated with disease on coral reefs’’. 359(6374), pp. 460-462, (2018).

10. Marcus, E., C., Laurent., ‘‘ Plastic Pollution in the World’s Oceans: More than 5 Trillion Plastic Pieces Weighing over 250,000 Tons Afloat at Sea’’. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0111913, (2014).

11. International Convention for the Prevention of Pollution from Ships (MARPOL), (1997).

۲۷ اسفند ۱۳۹۸ ۱۵:۲۷