جمعه ۸ اسفند ۱۳۹۹
 

اخبار

گزارش میدانی «بندر و دریا» از بندر بوشهر

بندر زنده است؛ شناورها در رفت‌وآمدند

بندر زنده است؛ شناورها در رفت‌وآمدند
 باد تندی روی اسکله می‌وزد. مرغ‌های دریایی یکی‌درمیان بالای سرمان پرواز می‌کنند و آسمان صاف است. تمامی  15 پست اسکله روی بندر را شناورها پر کرده‌اند. هر گوشه بندر حجم انبوهی از کالاها در حال جابه‌جایی است و کارگران مشغول به کارند.
رو به دریا که بایستی، مجتمع بندری نگین دیده می‌شود که خودش مجهز به دو اسکله دیگر است که فعلا بیشتر به‌شکل فله مصالح ساختمانی را بارگیری می‌کنند.
این سوی آب‌ها اما بزرگ‌ترین اسکله، اسکله شماره یک است که طول آن 250 متر است و کوچک‌ترین اسکله، اسکله شماره 14، با طول شش متر برآورد می‌شود. از اسکله شماره یک برای تخلیه و بارگیری کالاهای نفتی و از اسکله شماره 14 برای تخلیه و بارگیری گچ‌ و مواد معدنی استفاده می‌شود.
با سیدعلی موسوی، یکی از مسئولان اسکله‌های بندر بوشهر، در بندر قدم می‌زنیم. فقط یکی از اسکله‌ها مجهز به رمپ است تا شناورهایی که درِ رمپ دارند، مانند لندینگ کرافت، بتوانند پهلو بگیرند. این اسکله متحرک نیست و به نظر می‌رسد شرایط جزر  و مد آب می‌تواند آن را گاهی بلااستفاده کند.
کمی جلوتر که می‌رویم، به تلی از لاستیک‌ها، که در اسکله‌های شماره هفت و هشت دپو شده‌اند، می‌رسیم. کارگران در حال جابه‌جایی کوهی از لاستیک روی اسکله هستند و به نظر می‌رسد کار تخلیه لاستیک‌ها تمام شده است.
انبوه خودروها از دیگر چیزهایی است که در بندر بوشهر چشم آدمی را پر می‌کند. حدود 800 خودروی ترخیص‌نشده کنار هم ردیف شده‌اند و هیچ سقفی توان حفاظت از آن‌ها را در برابر باد و باران ندارد. پس از تغییر تعرفه‌ها یا به‌خاطر مشکلاتی که در ثبت سفارش خودروها وجود داشته، اجازه ترخیص به این خودروها داده نشده است. موسوی درباره وضعیت این خودروها می‌گوید: «به احتمال زیاد، با صحبت‌هایی که انجام شده، تمامی این خودروها تا پیش از شروع سال جدید ترخیص می‌شوند. این خودروها علاوه‌بر اشغال فضای زیادی در بندر بوشهر، دردسرهای زیادی هم برای ما به‌واسطه طولانی‌شدن مدت حضورشان روی اسکله، ایجاد کرده‌اند.»
کمی جلوتر دو دستگاه گنتری‌کرین می‌بینیم که فقط یکی از آن‌ها فعال است. به نظر می‌رسد، اگرچه حجم گسترده‌ای از کانتینرها روی هم چیده شده‌اند، اما فعالیت کشتی‌های کانتینری کم شده است.
هشت انبار در بندر بوشهر وجود دارد که یکی از آن‌ها مجهز به سردخانه است. انبارهای این بندر تماما پرشده‌اند.

اسکله شماره یک:

محلی برای واردات نفت و بنزین

طول اسکله شماره یک 250 متر است. این‌جا اسکله‌ای است که مشتقات نفتی روی آن تخلیه و بارگیری می‌شود. لوله‌های انتقال نفت از روی اسکله رد شده‌اند و سیدعلی موسوی،یکی از مسئولان اسکله‌های بندر بوشهر، می‌گوید که بنزین از پالایشگاه ماهشهر برای مصرف داخلی بوشهر به این‌جا وارد می‌شود. امروز هیدروکربن و در گذشته قیر از این اسکله صادر می‌شده است.

 

اسکله شماره دو:

تخلیه و بارگیری کانتینرها از این‌جا انجام می‌شود

این اسکله یک اسکله کانتینری است. طول آن به 194 متر می‌رسد. ریل‌های اطراف اسکله شاهدان عینی این ادعا هستند. در بندر بوشهر سه اسکله با همین ویژگی وجود دارد و تخلیه و بارگیری کانتینری در آن‌ها انجام می‌شود، اما از وقتی که رفت‌وآمد کشتی‌های کانتینری به این بندر کمتر شده، مسئولان اسکله تصمیم گرفته‌اند که هیچ شناوری را معطل نگذارند. در اسکله شماره دو، یک شناور معمولی پهلو گرفته که بارش آهن است. تعدادی از کارگران لوله‌های کشتی را رنگ می‌کنند و جرثقیلی از روی اسکله به سمت کشتی هدایت می‌شود تا کالاها را در اسکله خالی کند.

عقیل افسردوم شناوری است که روی این اسکله پهلو گرفته؛ او، که اهل خرمشهر است، می‌گوید دریا یعنی غربت و سختی. او که تجربه سال‌ها دریانوردی در محدوده خلیج فارس را دارد، درباره روزگارش در بندر بوشهر می‌گوید: «این‌جا یکی از بهترین بنادر برای ما دریانوردان است. اداره بندر بیشترین همکاری را با ما دارد و تقریبا هیچ‌وقت نمی‌شود مشکل خاصی برای ترخیص، تخلیه یا بارگیری داشته باشیم. کشتی در لنگرگاه بوشهر معطل نمی‌شود.»

«ظرفیت شناور دو هزار تن است، اما ما تا خط شاهین بارگیری می‌کنیم» عقیل، که 36 ساعت از قطر دریانوردی کرده است، بعد از اشاره به این موضوع، ادامه می‌دهد: «نیم‌ساعتی می‌شود که به بندر بوشهر رسیده‌ایم. بارمان شمش آهن است. آهن را از ایران به مقصد قطر می‌بریم؛ اما به‌خاطر مشکلات موجود، از قطر خالی برمی‌گردیم.» او یکی از نگرانی‌های دریانوردان را موضوع گرانی سوخت می‌داند و می‌افزاید: «اگر سوخت دولتی به ما ندهند، دیگر تجارت دریایی برایمان صرفه ندارد. به‌خصوص که نمی‌توانیم از قطر پر برگردیم. از طرف دیگر، به‌خاطر شیوع ویروس کرونا، ما مجبوریم بیشتر از خودمان مراقبت کنیم و رفت‌وآمدمان با استرس درآمیخته است.»

عقیل سه میلیون و 500 هزار تومان حقوق می‌گیرد و به نظر می‌رسد از میزان دریافتی خود راضی نیست. او بر این باور است کار با لنج و دریا بیش از این‌ها می‌ارزد.

کمی آن‌طرف‌تر، روی همین اسکله، تعدادی ریچ‌استاکر کنار یکدیگر ردیف شده‌اند. از آن‌ها برای تخلیه و بارگیری کانتینرهای پر استفاده می‌شود. کار ریچ‌استارکرها به‌نوعی صفافی بارها و آماده‌کردن آن‌ها برای جابه‌جایی است. سر که بچرخانی، جرثقیل‌های دروازه‌ای را می‌بینی که کانتینرها را با سرعت بارگیری می‌کنند .

 

در اسکله‌های غیرنفتی چه می‌گذرد؟

از اسکله یک و دو عبور می‌کنیم و به اسکله شماره چهار می‌رسیم. دوبه‌ها در این اسکله بسیار دیده می‌شوند. سیدعلی موسوی می‌گوید کار تخلیه و بارگیری دوبه‌ها عموما در این اسکله انجام می‌شود. چراکه این اسکله برای شناورهای با آبخورِ کمتر مناسب‌تر است. او ادامه می‌دهد: «برای تخلیه و بارگیری شناورهایی مثل دوبه‌ها، عموما تلاش می‌کنیم از اسکله‌هایی که مخصوص تخلیه و بارگیری کانتینری است استفاده نکنیم، چراکه به ریل‌های روی اسکله آسیب می‌رسد.»

کمی آن‌طرف‌تر اسکله شماره شش است. کامیونی جعبه‌های موز را آورده و به لب آب رسانده است. کارگرها در حال جابه‌جایی جعبه‌ها هستند و کانتینرها روی اسکله شماره شش دیده می‌شوند. سیدعلی موسوی درباره اسکله شماره شش بندر بوشهر به «بندر و دریا» می‌گوید: «به‌جز بعضی اسکله‌ها، این‌جا، تقریبا از هر اسکله به فراخور نیاز استفاده می‌شود. ما تلاش می‌کنیم هیچ اسکله‌ای خالی نماند و هیچ شناوری معطل نباشد؛ اما از آن‌جا که اسکله شماره شش نزدیک پارکینگ خودروهاست، عموما شناورهایی که بارهایی مانند موز دارند و به یخچال مجهز هستند در این اسکله تخلیه و

بارگیری می‌شوند.»

 

دوبه‌ها سوخت‌گیری را آسان‌تر می‌کنند

اسکله هشت مجهز به دوبه است و سوختی که تانکرها به بندر می‌آورند در آن دپو می‌شود. دوبه در این بندر نقش مخزن سوخت را بازی می‌کند، چراکه کشتی نمی‌تواند برای سوخت‌گیری 10 تا 15 روز معطل شود. دوبه می‌تواند با سرعت زیادی سوخت موردنیاز شناور را به آن پمپاژ کند.

شناورهای ناجی در گوشه‌ای از این بندر رونق گرفته‌اند. یکی از آن‌ها برای انجام راهنمایی بندر را ترک کرده‌ است. این شناورها نقش مهمی در تامین امنیت آب‌های منطقه و نجات افراد و شناورهای مضطر ایفا می‌کنند. موسوی در این‌باره می‌گوید: «هر بندری به حداقل یک تا دو شناور ناجی، با موتورهای قوی و سرعت‌‌عمل‌های بالا، نیاز دارد.»

به گفته‌ی مسئول اسکله‌ها، بارگیری و صادرات قیر مدت زیادی در بندر بوشهر تعطیل شده بود، اما حالا او به مخازن قیر اشاره می‌کند و می‌گوید: «خط بارگیری قیر هنوز در اسکله‌های این بندر دیده می‌شود و وجود دارد. از آن‌جا که خطوط صادرات قیر به یک شرکت خصوصی واگذار شده است، امیدواریم که به‌زودی دوباره بتوانیم از بندر بوشهر صادرات قیر

داشته باشیم.»

 

روزی شش یا هفت نیسان را تخلیه می‌کنیم

جرثقیل‌های مختلفی در بندر بوشهر وجود دارد. هر اسکله، به فراخور باری که در آن تخلیه و بارگیری می‌شود، از یکی از این جرثقیل‌ها استفاده می‌کند. فرشاد ایزدبخش راننده یکی از جرثقیل‌هاست. او که در بندر به رعایت نکات ایمنی مشهور است، از سال 1380 به این کار مشغول شده؛ ایزدبخش درباره جزئیات کاری که در بندر بوشهر انجام می‌دهد، می‌گوید: «کار ما گچ است. فقط گچ جابه‌جا می‌کنیم و به‌طور میانگین، روزی شش تا هفت نیسان را تخلیه می‌کنیم.» او درباره سختی‌های کاری که انجام می‌دهد، می‌گوید: «بار گچ، نسبت به بارهای دیگر که با این جرثقیل امکان جابه‌جایی آن‌ها وجود دارد، سنگین‌تر است و این سنگینی کار منِ راننده را سخت‌تر می‌کند و البته حفظ نکات ایمنی هم در این شرایط سخت‌تر می‌شود. جرثقیلی که من روی آن کار می‌کنم از نوع 25 تنی است و ما گاهی مجبور می‌شویم 9 تا 10 تن بار گچ را با این جرثقیل

جابه‌جا کنیم.»

 

انبارهای بندر بوشهر مملو از بار شده‌اند

در میان انبارها راه می‌رویم. همه‌چیز در آن‌ها پیدا می‌شود. از ماشین لباس‌شویی گرفته تا سبدهای پلاستیکی و خودروهای گران‌قیمت خارجی. روی هر سری از کالاها، برگه‌ای چسبانده شده و درباره جزئیات ترخیص، واردات و... توضیحاتی ارائه شده است. این‌جا یکی از هشت انبار بندر بوشهر است. اکبر جعفری، کارشناس مسئول پایانه صادرات و ترانزیت اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر، درباره وضعیت انبارها در این بندر توضیح می‌دهد: «از آن‌جا که امور صادراتی، به‌خاطر مجوزهای موردنیاز، عموما اموری زمان‌بر هستند، نیاز به وجود انبارهایی که کالاها در آن‌ها تا پایان مراحل اداری دپو شوند به‌شدت احساس می‌شود.» جعفری می‌گوید: «تمامی انبارهای ما در این بندر پر هستند. در حال حاضر، یکی از انبارهای ما به کالاهای آتش‌زا اختصاص داده شده است؛ کالاهایی که شیوه نگهداری آن‌ها با کالاهای معمولی فرق دارد و نباید کنار بقیه کالاها نگه داشته شوند. کالاهایی که کنار همدیگر قرار داده می‌شوند باید با همدیگر سنخیت داشته باشند و باید تا حد امکان، از ایجاد واکنش شیمیایی احتمالی بین آن‌ها، با جداسازی آن‌ها از همدیگر، جلوگیری شود.»

او ادامه می‌دهد: «محدودیت‌های فضایی که ما در اختیار داریم باعث می‌شود گاهی اصول انبارداری را زیر پا گذاشته و کالاهای مختلف را کنار یکدیگر نگه داریم. تلاش ما بر این است که با چینش مناسب و کم‌خطر، از همه ظرفیت موجود

 استفاده کنیم.»

جعفری بر این باور است که در خود بندر هیچ مشکلی برای ترخیص کالاها وجود ندارد، اما موانعی که در گمرک بر سر راه واردکنندگان است مشکلات متعددی را نیز برای انبارهای سازمان بنادر و دریانوردی به وجود آورده است.

ترافیک دریایی در بندر بوشهر بالاست

این‌جا اتاق عملیات است. اجازه تمامی ورود و خروج‌ها از این برج صادر می‌شود و همه‌چیز را افسران کنترل تحت‌نظر دارند؛ درست دمثل برج مراقبت هواپیما. حسام مزارعی افسر کنترل ترافیک بندر بوشهر است. او 16 سال سابقه کار در این حوزه دارد، به زبان انگلیسی مسلط است  و کارشناسی‌ارشد منابع انسانی دارد.

این کارشناس درباره جزئیات کار خود در برج مراقبت می‌گوید: «کلیه عملیات بندر، اعم از ورود، خروج، جابه‌جایی کالا و... با نظارت مرکز کنترل ترافیک انجام می‌شود. همه هماهنگی‌های مربوط به شناورها حتما باید با هماهنگی کنترل ترافیک بندر باشد تا ایمنی کانال برای همه دریانوردان تامین شود.»

مزارعی می‌گوید: «بوشهر، بندری قدیمی و به‌نسبت کوچک و محدود در میان شهر است که به‌طور 24ساعته فعال است. در چنین بندری، کوچک‌ترین فعالیت هم باید تحت کنترل باشد تا از هر گونه تصادم و مشکلات احتمالی جلوگیری شود.»

به گفته‌ی او، در حال حاضر با دستگاه‌ و تجهیزات مختلف مثل VHF، ترافیک بندر بوشهر کنترل می‌شود. صبح‌ها ترافیک بندر عموما بیشتر است، چراکه ورود و خروج شناورهای مسافربری به سمت خارگ به‌شکل روزمره و عادی ادامه دارد و این موضوع به بار ترافیکی بندر می‌افزاید.

به باور مزارعی، در حال حاضر لازم است که محلی در نظر گرفته شود تا شناورهایی که قرار نیست چند روز آینده تخلیه یا بارگیری داشته باشند، پهلو بگیرند؛ چراکه روزانه انرژی بسیار زیادی از کارکنان بندر برای جابه‌جایی شناورها هدر می‌رود. 

۲۷ اسفند ۱۳۹۸ ۱۳:۳۰