دوشنبه ۴ شهریور ۱۳۹۸
 

اخبار

خواهرخواندگی و تاثیرات مثبت آن بر توسعه پایدار بنادر ایران

در ضیافت موسیقی، تاریخ و پول

در ضیافت موسیقی، تاریخ و پول
معیارهای فراوانی برای خواهرخواندگی شهرها و بنادر دنیا در نظر گرفته شده است، چرا که این پیمان می‌کوشد با در نظر گرفتن حداقل‌های تشابه، زمینه‌ساز صلح، امنیت و توسعه باشد. از مهم‌ترین ویژگی‌های همسانی که می‌تواند دو بندر را در دو نقطه جهان به یکدیگر پیوند دهد، خواستگاه‌های اجتماعی، فرهنگی و تاریخی مشابه است. وضع‌کنندگان پیمان خواهرخواندگی، امیدوار بوده‌اند که با عهدِ دوستی و مراودات میان شهرها و بنادر، اقوام مختلف، فرهنگ‌ها و آداب و سنن گوناگون در سراسر دنیا این فرصت را پیدا کنند تا در بسترِ گردشگری آسان‌تر و ارزان‌تر، جوینده خواستگاه‌های مشترک قومی، نژادی، تاریخی و فرهنگی خود در بندرِ خواهر شوند.
بوشهر؛ خاطره و موسیقی
بوشهر یکی از آن شهرهای بندری ایران است که در پیوندهای خواهرخواندگی‌اش با بنادر دنیا، توجه به فرهنگ بومی و فرهنگ دریایی را در اولویت خود قرار می‌دهد. این شهر بندری تاکنون با مرسینِ ترکیه، حیدرآبادِ هند و هرارِ اتیوپی عهد خواهری بسته است. مرسین که در سال 2013 خواهرخوانده بوشهر لقب گرفت، درست مثل بوشهر پر است از رویدادهای موسیقی محلی. در این شهر هم همچون بوشهر همه‌ساله یکی از مهم‌ترین فستیوال‌های موسیقی جهان برگزار می‌شود.
انتخاب حیدرآباد هند به‌عنوان یکی دیگر از خواهرخوانده‌های بندر بوشهر، از زوایای مهم‌تر و متفاوت‌تری قابل بررسی است. این شهر، ششمین شهر بزرگ هند است اما با دریا میانه‌ای ندارد. آن‌چه حیدرآباد را به بوشهر پیوند زده، خواستگاه ایرانی این شهر و تاریخ آن است. خوانندگان «بندر و دریا» به خاطر دارند که در شماره 258 (مهرماه 1397)، گزارشی از سفر هنرمندان بوشهری به هندوستان و بازدید از حیدرآباد به قلم احسان عبدی‌پور منتشر شد. حیرت هنرمندان بوشهری در حیدرآباد بیش از هر چیزی به دلیل شباهت معماری بوشهر  و  حیدرآباد  بود. هیچ مورخ و باستان‌شناسی نمی‌تواند بدون در نظر گرفتن نقش ایرانیان و پادشاهان مسلمان ایرانی در این منطقه، تصویر کامل و درستی از وضعیت گذشته و حال حیدرآباد ارائه کند. اثرات این حضور تاریخی را می‌توان در معماری، زبان، فرهنگ، هنر و دیگر ابعاد زندگی مردم جنوب هند به‌خوبی مشاهده کرد که قطعا حیدرآباد گل سرسبد آن‌هاست.
 
از چابهار تا اجلاس قزاقستان
خواهرخواندگی گاه یک تایید ضمنی اما بین‌المللی در مسیر توسعه یک بندر است. توسعه سواحل مکران که چند سالی است با جدیت آغاز شده و همزمان با لغو تحریم‌های آمریکایی در چابهار، سرعت بیشتری به خود گرفته تا به حال شاهد چند تفاهم‌نامه خواهرخواندگی بوده است. اهمیت خواهرخوانده‌شدن چابهار با بنادر پاکستان و عمان صرفا به‌خاطر مبادلاتِ اقتصادی‌ای که در آینده ممکن است رخ دهد نیست، حضور بنادر این دو کشور در مقام خواهرخوانده‌های چابهار به ابرقدرت‌های جهان یادآوری می‌کند که کشورهای مهم منطقه، با توسعه مکران همراه هستند و سودِ خود را در امنیت و آرامش منطقه می‌دانند. این همراهی به مقامات کشورهای حاضر در منطقه، امکان تعاملات گسترده تجاری، زیرساختی، حمل‌ونقل و برقراری امنیت می‌دهد تا جایی که شاید به‌خاطر عقد خواهرخواندگی میان پاکستان و چابهار باشد که امروز هنوز پاکستان منتظر ایجاد یک مسیر ریلی ترانزیت کالا در همین محدوده مانده و حتی حاضر به سرمایه‌گذاری در آن است. در دریای خزر نیز وضع به همین منوال است. حضور مقتدرانه ایران در اجلاس قزاقستان، جز به یاری خواهرخواندگی بنادر ایران با بنادر کشورهای حاشیه دریای خزر، ممکن نبود. درست است که خواهرخواندگی یک پیمان ذاتا غیرسیاسی است اما دو بندرِ خواهرخوانده‌شده تمام تلاش خود را برای برقراری نظم و امنیت در یکدیگر به‌کار می‌گیرند و در بزنگاه‌های تصمیم‌گیری، از حقوق حقه یکدیگر دفاع می‌کنند.
 
خواهرخواندگی در مقابل آلودگی‌های زیست‌محیطی
فقط بنادر نیستند که می‌توانند در هیئت خواهرخوانده یکدیگر به ثبت برسند. از سال 1394، دریای خلیج فارس و دریاچه ارومیه برای مقابله با آلودگی‌های زیست‌محیطی به‌صورت نمادین، خواهرخوانده یکدیگر اعلام شدند. برای نشان‌دادن این اقدام، یک برنامه نمادین انجام شد؛ صبح ششم مهرماه، مقداری از آب خلیج فارس با جهله برداشته و تحویل یکی از فعالان محیط زیستی شد تا به دریاچه ارومیه ریخته شود. مسئولان محلی در این برنامه اعلام کردند که دریاچه ارومیه و خلیج فارس هر دو درگیر پیامدهای محیط زیستی هستند و بر همین اساس تصمیم به انجام چنین اقدامی گرفته شده است. نکته مهم این است که از آن سال، چهار سال می‌گذرد اما این پیمان در هیچ کجا به ثبت رسمی نرسیده است.
 
خواهرخواندگی مناطق آزاد
یکی دیگر از شیوه‌های نزدیکی اقتصادی بنادر با یکدیگر، نزدیکی مناطق آزاد تجاری و اقتصادی آن‌هاست. درست است که در حوزه بندری، عقد قراردادهای خواهرخواندگی پیچیدگی‌های خاص خود را دارد اما سادگی قوانین در مناطق آزاد حکم می‌کند که خواهرخواندگی‌ها با‌سرعت و سهولت بیشتری انجام شود. در میان بنادر ایران، هر بندری که منطقه آزادی دارد، خواهرخوانده‌های قابل ‌توجهی در میان مناطق آزاد دیگر بنادر جهان یافته است. به‌عنوان نمونه، کیش به‌عنوان بزرگ‌ترین منطقه آزاد کشور، یکی از آن ظرفیت‌هاست که تاکنون توانسته از آن بهره‌برداری مناسبی کند. در مهرماه سال 1395 هیئتی از مسئولان شهرداری شن جنِ چین خبر از خواهرخواندگی کیش با شهر بندری شن جن دادند. جزیره کیش با مساحتی حدود یک هفده هزارمِ مساحت کشور به‌طور تقریبی یک‌ درصد از تولید ناخالص داخلی کل کشور را به خود اختصاص داده است. همچنین معافیت 20 ساله، عدم نیاز به روادید جهت ورود اتباع خارجی، تمرکز مدیریت جهت سهولت انجام فعالیت‌ها در کیش و امکان ثبت شرکت با 100 درصد سهام خارجی و سهولت در نقل و انتقال ارز از کیش، بهشتی برای سرمایه‌گذاران و احتمالا علاقه‌مندان به عقد تفاهم‌نامه‌های خواهرخواندگی ساخته است. اما فقط کیش مورد توجه سرمایه‌گذاران خارجی قرار نگرفته است. اوکراین نیز چند سالی است که به دنبال خواهرخواندگی میان بنادر انزلی، کاسپین، منطقه آزاد انزلی با بندر اودسای خود است. بندر اودسا یکی از قدیمی‌ترین بنادر دنیاست و نمونه بسیار خوبی برای الگوبرداری در زمینه گردشگری و تفریحی محسوب می‌شود و در صورت خواهرخواندگی با انزلی می‌تواند به رونق گردشگری این بندر کمک قابل‌ توجهی کند.
خواهرخواندگی در میان دریا و خشکی
استان‌های کشاورزی و صنعتی ایران به دنبال ارتباط‌گرفتن و عقد پیمان خواهرخواندگی با بنادر کشورهای همسایه هستند، چرا که در صورت عقد چنین قراردادهایی امکان تسهیل روابط تجاری و اقتصادی آن‌ها و ارسال ارزان‌تر محموله‌های باری فراهم می‌شود. ارائه مثال خواهرخواندگی استان گلستان و کشور قزاقستان یادآور این واقعیت است که این پیمان بیش از هر چیز بر محور سودِ دوجانبه اقتصادی میان کشورهای همسایه تعریف می‌شود.
سال 1388 معاون برنامه‌ریزی استاندار گلستان خبر داد که با افزایش حجم مبادلات تجاری میان استان گلستان و کشور قزاقستان، احتمال خواهرخواندگی این دو منطقه در حاشیه دریای خزر افزایش پیدا کرده است و برای بررسی شرایط آن، به‌زودی تیمی از قزاقستان به استان سفر خواهند کرد. چند سالی است که استان‌های نوار ساحلی خزر بازار اصلی خود را در کشورهای همسایه این دریا جسته‌اند و برای رسیدن به سطح تولید بیشتر رقابت می‌کنند. گلستان اما این شانس را دارد که با وجود پایین‌رفتن سطح آب و خشکی گرگان‌رود، هنوز دو بندر تاریخی خود را به‌عنوان گواه مراودات دریایی با کشورهای شمال دریای خزر حفظ کرده است. در صورت نهایی‌شدن چنین پیمانی، راه‌های ترانزیت کالا باید مورد ارزیابی قرار بگیرند و اگر امکان تردد دریایی وجود داشته باشد، می‌تواند در قیمت تمام‌شده کالای صادراتی، استان گلستان را به استان بی‌رقیب این حوزه بدل کند.|
۷ مرداد ۱۳۹۸ ۱۴:۱۸