پنج شنبه ۲ خرداد ۱۳۹۸

اخبار

جدیدترین زیردریایی ساخت ایران به روایت امیر دریادار حسین خانزادی، فرمانده نداجا

آن‌چه درباره‌ی «فاتح» باید بدانید

آن‌چه درباره‌ی «فاتح» باید بدانید

   شکوفه حبیب‎زاده: زیردریایی کلاس «فاتح» که 28 بهمن‌ماه با حضور رئیس‎جمهوری رونمایی و به ناوگان نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران (نداجا) پیوست، از نوع زیردریایی‌های کلاس متوسط است که نه‌تنها قابلیت پرتاب اژدر دارد، بلکه می‎تواند با پرتاب موشک از زیر دریا، شناورهای سطحی، هر نوع ناو و ناوشکن دشمن را از مسافت دور در سطح دریا، مورد هدف قرار دهد. امیر دریادار حسین خانزادی، فرمانده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در گفت‎وگو با «بندر و دریا» با ارائه مشخصاتی از این زیردریایی اعلام می‌کند که فاتح نسبت به کلاس‎های قبلی، ویژگی‎های بسیار خاص‎تری دارد، و بخش دفاعی نیروهای مسلح در سطح دریا را برای غافلگیری و وارد کردن ضربات اساسی به دشمن تجهیز می‌کند. او در این گفت‎وگو تاکید می‎کند که زیردریایی کلاس فاتح، از سطح یک زیردریایی گشتی که فقط قابلیت پرتاب اژدر دارد، فراتر رفته و تبدیل به یک زیردریایی تاکتیکی شده است که توانایی پرتاب موشک را نیز دارد. به‌گفته‌ی او، این قابلیتی است که فاتح را نسبت به زیردریایی‌های کلاس متوسط در جهان، متمایز می‌‌کند.

ضرورت ساخت زیردریایی برای نیروی دریایی ارتش چیست و چرا زیردریایی‌ها به سلاح استراتژیک در دنیا شناخته می‌شوند؟

تفاوت عمده‌ای که نیروی دریایی با سایر بخش‌های نیروهای مسلح دارد، آن است که در یک محیط چندبعدی عمل می‌کند. یعنی وقتی وارد عرصه دریا می‌شویم (که یکی از عرصه‌های رزم بسیار پیچیده هم از لحاظ شرایط خاص و هم فناوری است) به یک میدان چندبعدی وارد شده‌ایم که هم شامل رزم در هوا می‌شود، هم شامل رزم در سطح دریا و هم شامل رزم در زیر سطح دریا. عرصه رزم زیرِ دریا یکی از عرصه‌هایی است که به دلیل دشواری‌هایش کمتر کشوری توانسته به آن ورود کند. بنابراین کسی که از ظرفیت‌های این عرصه استفاده می‌کند،‌ همواره از چند مزیت برخوردار است که یکی از آن‌ها غافلگیری است. نیروی دریایی‌ای که دارای زیردریایی است، می‌تواند با استفاده از زیردریایی‌ها و سامانه‌هایی که می‌توانند زیر دریا حرکت کنند، دشمن را با استفاده از ابزار غافلگیری در دریا متوقف کند و به آن ضربات اساسی بزند؛ بدون آن‌که شناسایی شود. زیرا شناسایی زیردریایی کار بسیار دشواری است، و تجهیزات خاصی می‌خواهد و طرف مقابل باید هزینه‌های زیادی کند تا بتواند زیردریایی را شناسایی کند. بنابراین زیردریایی یکی از الزامات اساسی هر نیروی دریایی در مقیاس راهبردی است. 

 

پیشینه‌ی ساخت زیردریایی‌ها در نیروی دریایی و دیگر سازمان‌های دریایی ایران به چه زمانی برمی‌گردد؟

اگر بخواهیم به تاریخچه‌ی زیردریایی در نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران نگاهی داشته باشیم، برمی‌گردد به دهه 70 که با ورود زیردریایی‌های کلاس کیلو از روسیه، تکنولوژی و دانش زیردریایی هم تدریجا وارد کشور شد. این زیردریایی‌ها، از نوع سنگین بودند و مجهز به اژدرهای خاص. در آن فضا، با توجه به گستره دریاهای ایران به‌ویژه در جنوب، صرفا برخورداری از سه فروند زیردریایی سنگین کفایت نمی‌کرد، ضمن این‌که برخی عرصه‌های رزم دریایی عمق‌های متنوعی دارد و گاهی کم‌عمق است. بنابراین ما نیازمند طیف گسترده‌ای از زیردریایی هستیم. کار تحقیق برای ساخت زیردریایی از اواخر دهه 70 شروع شد و به‌تدریج از اواخر دهه 80، اولین زیردریایی‌های کلاس غدیر که به میدجت شناخته می‌شوند، وارد عرصه نیروی دریایی شدند که توسط وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، ساخته شدند. این زیردریایی‌ها مجهز به سلاح اژدر بودند و به‌لحاظ چابکی و توانایی کف‌نشینی در عمق دریا، از ویژگی‌های خاصی برخوردار بودند که اصل غافلگیری در رزم را تامین می‌کرد اما به این امر بسنده نکردیم و پا را از کلاس سبُک فراتر گذاشتیم و چون به دانش مجهز شده بودیم، ساخت زیردریایی‌های کلاس متوسط را در دستور کار قرار دادیم و از سال 1391 ساخت زیردریایی فاتح آغاز شد. 

 

ساخت این زیردریایی چقدر زمان بُرد؟

مدت زمان ساخت زیردریایی آن هم از نمونه اول، با توجه به این‌که اولین نسل از آن‌ها در‌حال تولید است، معمولا 15 سال است، اما ساخت اولین فروند با نام غدیر 10 سال طول کشید و اکنون هم نسل جدید کلاس فاتح در شش سال ساخته شده است.

 

زیردریایی فاتح چه ویژگی‌هایی دارد؟

زیردریایی کلاس فاتح از نوع زیردریایی‌های کلاس متوسط است. امروز جمهوری اسلامی از نسل جدید زیردریایی‌هایی برخوردار است که قادرند نه‌تنها اژدر پرتاب ‌کنند، بلکه با پرتاب موشک از زیر دریا می‌توانند شناورهای سطحی و هر نوع ناو و ناوشکن را در سطح دریا، مورد هدف قرار دهند. این یک دست بالاتر را برای نیروی دریایی فراهم می‌کند که از مسافت‌های دورتر، شناورهای دشمن را مورد هدف قرار دهد. در زیردریایی کلاس فاتح، نسل جدیدی از فناوری به‌کار گرفته شده است و نسبت به نسل قدیم آن، که زیردریایی‌های میدجت نام دارند، خاص‌تر هستند. 

 

سازمان و ارگان‌هایی که در ساخت زیردریایی فاتح نقش داشته‌اند، کدام‌اند؟ 

اساسا این نیروی دریایی بود که از دهه 70 با به‌کارگیری زیردریایی‌های کلاس طارق که از نوع کلاس کیلو روسی هستند، با دانش و جزئیات زیردریایی آشنا شد و تدریجا کارکنان متخصص و باتجربه‌ای را در این فضا تربیت کرد که آن‌ها با ورود به عرصه‌های ساخت و همکاری با صنایع وزارت دفاع به‌ویژه سازمان صنایع دریایی، اولین فروند از زیردریایی‌های سبک را بسازند. تدریجا این دانش، فرهنگ و توانایی که در نزد کارکنان زیر دریایی بود در مجموعه کارخانه‌های وزارت دفاع هم وارد و سبب شد که امروز وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، از زیرساخت‌ها، ظرفیت‌ها، دانش و توانمندی‌ای‌ برخوردار باشد تا این قابلیت را ایجاد کند که آن‌ها هر نوع زیردریایی را که مورد نیاز نیروی دریایی جمهوری اسلامی ایران است، در داخل کشور تولید کنند. 

 

هزینه‌ی ساخت این زیردریایی نسبت به مشابه خارجی چقدر است؟

اگر این‌جا صحبت از قیمت زیردریایی کنیم، باید به این نکته توجه کنیم که اساسا امروز کسی به جمهوری اسلامی ایران زیردریایی نمی‌فروشد، به دلیل آن‌که آن‌ها می‌دانند که ایران از نیروی انسانی بسیار باهوش و توانمندی برخوردار است که نه‌تنها آن را به‌کار می‌گیرد، بلکه توانایی آن را دارد که نمونه‌های بهتری را با نگاهی به سطح فناوری که در زمینه ساخت زیردریایی دارد، بسازد. با توجه به این‌که از دانش بومی و ظرفیت‌های داخلی استفاده می‌کنیم، این زیردریایی بسیار ارزان‌تر از زیردریایی‌هایی است که می‌توانستیم از خارج خریداری کنیم. 

 

ساخت چنین زیردریایی‌هایی چه کمکی به نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در راستای قدرت بازدارندگی کشور می‌کند؟

زمانی‌که ما تسلیحات به‌ویژه تسلیحات راهبردی را از کشورهای دیگر خریداری می‌کنیم، به این معناست که امنیت خود را عاریه‌دار و وابسته به توانمندی دیگران کرده‌ایم. اگر این توانمندی نباشد، امنیت کشور نیز خدشه‌دار می‌شود. نکته دیگر آن‌که وقتی آن‌ها زیردریایی به ما می‌فروشند، به این معناست که آن‌ها از تمام ظرفیت‌ها و قابلیت‌هایی که ما می‌توانیم در زیر دریا داشته باشیم، آگاه هستند، اما وقتی ما خودمان می‌سازیم، آن‌ها نسبت به تکنیک‌ها و تاکتیک‌هایی که ایران می‌تواند در صحنه رزم واقعی به‌کار ببرد، آگاهی ندارند. این اتفاق، نه‌تنها یک بازدارندگی راهبردی ایجاد می‌کند، بلکه در صحنه رزم برای دشمن، غافلگیری جدی هم به همراه خواهد داشت.

 

جایگاه نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران و صنایع داخلی کشور در ساخت زیردریایی در

جهان کجاست؟

در سطح جهان، کشورهایی که توانایی ساخت زیردریایی دارند، زیاد نیستند و شاید به اندازه انگشتان دو دست هم نباشند. آن هم زیردریایی‌هایی که کلاس متوسط با قابلیت پرتاب اژدر و هم‌زمان موشک داشته باشد. به بیانی دیگر، امروز ایران در باشگاه کشورهای سازنده زیردریایی که بسیار محدود است، قرار گرفته‌ است.

 

زیردریایی فاتح، نسبت به مدل‌های خارجی ساخته‌شده از چه قابلیت‌هایی برخوردار است؟

وقتی صحبت از تشابه به میان می‌آید، این تشابه فقط از نظر ابعاد و اندازه مطرح می‌شود، اما تکنیک‌های دیگری که در زیردریایی فاتح به‌کار گرفته شده است، آن چیزی است که فاتح را از زیردریایی‌های جهان متمایز می‌کند. سرعت قوس و صعود، عمقی که زیردریایی می‌تواند در آن قرار بگیرد، سامانه‌هایی که برای هدایت آتش و شناسایی اهداف در اعماق مختلف و در سطح دریا به‌کار گرفته شده و سامانه‌های سوناری و سایر سیستم‌ها، این زیردریایی را کاملا تبدیل به یک زیردریایی هوشمند می‌کند. زیردریایی فاتح یکی از لایه‌های دفاعی و بخشی از زنجیره دفاعی را در اعماق دریا تکمیل می‌کند. در‌حال‌حاضر، فاتح می‌تواند به واسطه اندازه‌اش، هم در اعماق متوسط و هم در اعماق بالا حضور داشته باشد. این زیردریایی، از سطح یک زیردریایی گشتی که فقط قابلیت پرتاب اژدر را دارد، فراتر است و تبدیل به یک زیردریایی تاکتیکی شده است که توانایی پرتاب موشک را نیز دارد. این قابلیتی است که فاتح را نسبت به زیردریایی‌های کلاس متوسط جهان، متمایز می‌‌کند

۲۶ اسفند ۱۳۹۷ ۱۴:۱۶