چهارشنبه ۳ بهمن ۱۳۹۷

اخبار

از خطرناک‌ترین خزنده‌ها تا کمیاب‌ترین پرندگان

چهار نقطه در دنیا به دلیل بالابودن میزان اکسیژن هوا و گره‌خوردن آن با درصد بالای شرجی و اقلیم ساحلی، گستره متنوعی از گیاهان و جانوران را در خود جا داده‌اند. کیش یکی از این چهار نقطه است. آن‌طور که آمارها نشان می‌دهد، در جزیره کیش 116 نوع گونه پرنده وجود دارد که 40 گونه آن بومی، 65 گونه مهاجر و 11 گونه عبوری هستند. گیلان‌شاه خالدار، حواصیل سبز، باکلان و پرندگان شکاری از قبیل عقاب دوبرادر، عقاب ماهیگیر، بحری، بالابان، شاهین، دلیجه کوچک و... تمام فهرست گونه‌های جانوری کیش نیست، بخش عمده‌ای از این زیست را باید در زیر آب سراغ گرفت و برای یافتن‌شان به جزایر و سواحلِ کمتر دست‌خورده‌ی کیش رفت. آن‌جا ممکن است بخت یارتان باشد و لاک‌پشت دریایی پوزه‌عقابی، لاک‌پشت سبز، خرچنگ، ستاره دریایی و... را در عمق چند متری آب رویت کنید. اما بهتر است بدانید که کیش علاوه بر زیستگاه مناسب برای پرندگان، جانوران آبزی و خزنده، محیط ایده‌آلی برای آهوی ایرانی نیز هست؛ آهوهایی که امروز به نماد زنده‌بودن تنوع جانوری کیش بدل شده‌اند.

 

غزال ایرانی

یکی از بهترین و جذاب‌ترین جاذبه‌های طبیعی جزیره کیش، تماشای آهوان رها و آزاد در سطح جزیره است. ماجرا اما به این سادگی نیست. این غزال‌های ایرانی، قصه دارند! سال 1363 بود که سازمان حفاظت محیط زیست با هدف تکثیر و حمایت از غزال ایرانی که در خطر انقراض بود (البته هنوز هم هست)، 30 راس آهو را به این جزیره منتقل کرد؛ اتفاقی که موجب شد امروز و بیشتر در شرق و جنوب جزیره، این آهوان زیبا را به صورت گله‌ای و پراکنده ببینید. چند مورد تصادف و تلفات غزال‌های رها در جزیره، مسئولان را به فکر تاسیس یک پارک حیات وحش و نگهداری از آن‌‌ها در محیطی نیمه‌اسارت انداخت و اکنون این پارک هم یکی از جاذبه‌های اصلی گردشگری کیش شده است. 

 

لاک‌پشت دریاییِ پوزه‌عقابی  

 

 

این نوع لاک‌پشت به دلیل آن‌که پوزه‌ای شبیه به عقاب دارد تا بتواند اسفنج دریایی را از لابه‌لای مرجان‌ها بیرون بکشد، به این نام معروف و شناخته شده است. لاک‌پشتی که یک متر طول دارد و وزنش گاه به اندازه وزن یک آدم یعنی چیزی حدود 80 کیلوگرم می‌رسد. متاسفانه به دلیل آن‌که این لاک‌پشت‌ها و هم‌چنین تخم و نوزادانشان منبع غذایی بسیاری از جانوران، پرندگان و حتی انسان‌ها (به ویژه در کشورهای آسیای میانه و شرقی) بوده و هست، به شدت در خطر انقراض قرار گرفته تا جایی که از این دریچه، خلیج فارس و دریای عمان، نوعی پناهگاه برای لاک‌پشت‌ها به حساب می‌آید. به طور معمول این لاک‌پشت‌ها از اواخر اسفند تا اواسط مرداد برای تخم‌گذاری به سواحل ماسه‌ای حفاظت‌شده به‌ویژه در جنوب و غرب کیش می‌آیند و برای رصد و رسیدگی به آن‌ها، سایتی حفاظتی تاسیس شده است. با این همه، پیشنهاد اصلی ما این است که برای دیدن این لاک‌پشت‌ها هیچ جایی بهتر از جزیره هندورابی نیست. 

سفره‌ماهی 

 

در ساعات پایانی شب و در کنار پایه‌های چوبیِ اسکله بزرگ تفریحی و آب‌های بسیار کم‌عمق نزدیک ساحل جزیره کیش، می‌توان دسته‌هایی از سفره‌ماهی‌ را به خوبی و البته از بالای اسکله تماشا کرد؛ سفره‌ماهی‌هایی که بسیار زیبا و در عین حال خطرناک هستند. آن‌ها از خانواده کوسه‌ها بوده و تمام بدنشان را غضروف می‌سازد. دم زهرآگینی دارند که زهر آن در صورت تماس با بدن انسان، بسیار خطرآفرین است. البته نگران نباشید، سفره‌ماهی‌ها بسیار آرام و بی‌آزار هستند و تا احساس خطر نکرده یا مورد آزار قرار نگیرند، حمله نخواهند کرد. به‌طور معمول زیستگاه این ماهیان در مناطق گرم و نیمه‌گرم و به‌ویژه در مناطق ماسه‌ای و کم‌عمق دریاست. با توجه به همین موضوع، جزیره کیش و سواحل آن محل بسیار ایده‌آلی برای زیست سفره‌ماهی شده است.

 خرچنگ زاهد 

 

سخت‌پوستِ 10 پایی که از پوسته‌ی سخت و کهنه‌ی حیوانات دیگر از جمله حلزون‌های دریایی برای زندگی خود استفاده می‌کند و با عنوان خرچنگ زاهد یا خرچنگ گوشه‌گیر شناخته می‌شود. بدن نرم و حساس این خرچنگ، در هنگام پوست‌اندازی، نگرانش می‌کند و برای همین به داخل صدف حلزون‌های دریایی پناه می‌برد. جالب است بدانید که این خرچنگ‌ها هر وقت رشد کرده و پوست بیندازند، دیگر صدفی را که در آن قرار گرفته‌اند، ترک خواهند کرد و جای خود را به خرچنگ دیگری می‌دهند. اگر شانس و اقبال با شما همراه باشد، در گشت و گذارهای ساحلی خود می‌توانید خرچنگ زاهد را ببینید؛ خرچنگی که معمولا در سواحل، لاشه‌خواری می‌کند و به رنگ‌های سرخ تا قهوه‌ای دیده می‌شود. 

عقاب ماهیگیر  
 
کیش، قشلاقِ پرندگان مهاجر است. یکی از پرندگان مهاجری که در زمستان‌ها، مهمان کیش می‌شود، عقاب ماهیگیر است؛ پرنده شکاریِ ماهی‌خواری که به دلیل نوع تغذیه‌اش، محل زندگی خود را در کنار آب انتخاب می‌کند. عقاب ماهیگیر را چطور بشناسیم؟ ساده است. بال‌ها و بدنش به رنگ قهوه‌ای است و زیر شکمش به رنگ سفید. پرنده‌ای با چنین ترکیب رنگ زیبایی، سال‌‌های سال در سواحل خزر قشلاق می‌کرد اما اکنون کیش آخرین پناهگاه این گونه در حال انقراض است. 
عقاب ماهیگیر  
 
کیش، قشلاقِ پرندگان مهاجر است. یکی از پرندگان مهاجری که در زمستان‌ها، مهمان کیش می‌شود، عقاب ماهیگیر است؛ پرنده شکاریِ ماهی‌خواری که به دلیل نوع تغذیه‌اش، محل زندگی خود را در کنار آب انتخاب می‌کند. عقاب ماهیگیر را چطور بشناسیم؟ ساده است. بال‌ها و بدنش به رنگ قهوه‌ای است و زیر شکمش به رنگ سفید. پرنده‌ای با چنین ترکیب رنگ زیبایی، سال‌‌های سال در سواحل خزر قشلاق می‌کرد اما اکنون کیش آخرین پناهگاه این گونه در حال انقراض است. 
دلفین 
 
خلیج‌فارس یکی از بزرگ‌ترین پناهگاه‌های موجودات دریایی مانند مرجان‌ها، ماهی‌های تزئینی کوچک، ماهی‌های خوراکی و غیرخوراکی، صدف‌ها، حلزون‌ها، نرم‌تنان، شقایق‌های دریایی، اسفنج‌های دریایی، عروس‌های دریایی، لاک‌پشت‌ها، دلفین‌ها، کوسه‌ماهی‌ها و بسیاری از آبزیان است که بهترین نمونه‌های آن را می‌توان در حاشیه‌ی جزیره مرجانی کیش دید. اما دلفین‌ها در طول سال‌های اخیر توانسته‌اند نام خود را در کنار نام کیش ثبت کنند. پارک دلفینِ جزیره کیش که به عنوان اولین پارک دلفین در ایران شناخته می‌شود، علاوه بر مکانی برای نگهداری و نمایش این گونه دریایی، شیر دریایی، گراز دریایی، گربه دریایی، پنگوئن، تمساح و... را نیز در خود جا داده است. تحقیقات سازمان محیط زیست نشان داده درحال حاضر دلفین گوژپشت، یونس، بینی بطری هندی و بینی بطری در آب‌های خلیج فارس وجود دارند که هر کدامشان از گونه‌های کمیاب آب‌های جهان هستند.

چکاوک کاکلی  

 

از جمله پرندگانی که در جزیره کیش دیده می‌شود، چکاوک کاکلی است؛ پرنده‌ای که به دلیل شرایط آب و هوایی مناسب به این جزیره مهاجرت کرده، ماندگار شده و دیگر جزیی از حیات جانوری این جزیره محسوب می‌شود. چکاوک کاکلی پرنده‌ای کوچک است از تیره گنجشک‌ها که اندازه آن در نهایت به 17 تا 18 سانتی‌متر می‌رسد. چکاوک‌های کاکلی همان‌طور که از اسمشان مشخص است، از روی دمِ کوتاه و تاج بلندشان قابل شناسایی هستند. این پرندگان ویژگی‌های خاصی دارند؛ روی زمین آشیانه درست می‌کنند و در حین پرواز می‌توانند آواز بخوانند. آن‌ها مانند گنجشکان دیگر، خود را با شرایط محیط و زندگی انسانی وفق داده و در کنار مردمان جزیره کیش، زندگی می‌کنند. 

 

 

 مار جعفری

نوعی افعیِ زهردار است که در نهایت به 90 سانتی‌متر می‌رسد. مار جعفری از لحاظ سمی‌بودن بعد از مار کبری دومین مار سمی ایران شناخته می‌شود. این خزنده، سری کوتاه، پهن، گلابی‌شکل و مجزا از گردن دارد. پوزه‌اش کوتاه و گرد است و چشم‌هایی نسبتا بزرگ و برآمده دارد. راه شناسایی این خزنده‌ی خوش خط و خال، علامت صلیب‌مانندی است که روی سرش دارد. این مارها برای آن‌که خود را خطرناک‌تر از آن‌چه هستند نشان دهند، بخش‌هایی از بدنشان را به هم می‌مالند و صدایی «هیسسس»مانند ایجاد می‌کنند که هم علامت هشدار است و هم علامت خطر. با این همه، مار جعفری تا احساس خطر نکند، به طرف شما نخواهد آمد. 

 

۲۶ آذر ۱۳۹۷ ۱۳:۱۴