پنج شنبه ۲ خرداد ۱۳۹۸

اخبار

ایران چه سهمی از میزبانی قطر در جام ‌جهانی می‌بَرد؟

صید فوتبال در کیش

صید فوتبال در کیش
  هرچند عنوان می‌شود مسابقات المپیک، مهم‌ترین رویداد ورزشی جهان است اما رونق روزافزون فوتبال و طرفداران پروپاقرصی که این ورزش انگلیسی در سراسر جهان دارد، جام ‌جهانی فوتبال را برای بسیاری از مردم دنیا به بزرگ‌ترین، پرهیجان‌ترین و البته جنجالی‌ترین رویداد ورزشی جهان تبدیل کرده است؛ درست مانند بازی‌های المپیک که در دوره‌های مختلف، صحنه رقابت‌هایی حساس و حتی فراورزشی بوده، 21 دوره جام‌جهانی نیز پر بوده است از اتفاقاتی که دیگر به ورزش محدود نمانده‌اند. از اولین دوره جام جهانی در سال 1930 تا آخرین دوره آن که همین چند ماه پیش در روسیه برگزار شد، «فوتبال» زبان مشترکی برای فریادهای دوستانه و خصمانه بوده است. فراتر رفتن فوتبال از ورزش به جذابیت و حساسیت جام جهانی دامن می‌زند و خاطرات تلخ و شیرینی که فوتبال‌دوستان از جام‌های‌ جهانی پیدا می‌کنند، تاثیری بی‌مانند بر ذهنیت آن‌ها از میزبانان جام‌های‌ جهانی بر جا می‌گذارد. فوتبال‌دوستان و حتی کسانی که چهار سال به چهار سال و به‌واسطه حضور تیم ملی کشورشان در جام جهانی، فوتبال‌دوست می‌شوند، به دلیل اتفاقاتی که در جریان این مسابقات می‌افتد ممکن است تا ابد از کشور میزبان و مردمانش به خوبی یاد کنند، همان‌طورکه ممکن است از آن‌ها متنفر شوند. همه این حساسیت‌ها در بیست و دومین جام‌جهانی که سال 2022 برگزار می‌شود وجود دارد، علاوه بر این‌که میزبانی جنجالی قطر از این مسابقات، حساسیت‌های جام‌ جهانی پیشِ رو را دوچندان کرده است. ایران به‌عنوان یکی از نزدیک‌ترین کشورها به قطر، در شرایطی که رابطه خوبی هم با این شیخ‌نشین تحریم‌شده دارد، فرصت مناسبی برای عرض اندام پیدا کرده و این احتمال مطرح شده که می‌توانیم این بار بخشی از تاریخ جام ‌جهانی را بسازیم، آن هم نه‌تنها با حضور در این تورنمنت، بلکه با مشارکت در میزبانی آن.
قطر 2022
هشت سال پیش وقتی فیفا قطر را به استرالیا، کره جنوبی، ژاپن و حتی آمریکا برای میزبانی مهم‌ترین رویداد فوتبالی جهان ترجیح داد، خیلی‌ها احساس خشم، نفرت و حتی انتقام داشتند. شیخ‌نشین کوچکی که تا همین نیم‌قرن پیش کشورِ مستقلی محسوب نمی‌شد و پس از آن به واسطه ذخایر عظیم گاز توانسته بود نقشی در مناسبات جهانی داشته باشد، یک‌مرتبه موقعیتی به‌دست آورده بود که خیلی‌ها برای آن نقشه کشیده و هزینه کرده بودند. حرف و حدیث‌ها درباره میزبانی قطر به‌عنوان اولین کشور خاورمیانه، عربی و اسلامی که این رقابت‌ها در آن برگزار می‌شود، از همان سال 2010 آغاز شد و هنوز هم ادامه دارد؛ خیلی‌ها امیران قطر را متهم به لابی‌گری کرده‌اند و اتهامات آن‌قدر شدید بوده که در مقاطعی شائبه بازپس‌گیری میزبانی جام جهانی از این کشور قوت زیادی گرفته است. هرچند فیفا یکی از بزرگ‌ترین ساختارشکنی‌های تاریخ خودش را انجام داده و میزبانی بزرگ‌ترین رویداد فوتبالی جهان را به کشوری داده است که حتی نمی‌تواند در فصل جام‌ جهانی این مسابقات را برگزار کند، اما ظاهرا سخت پایبند به این قاعده است که وقتی کشوری میزبان شد، نه میزبانی از او پس گرفته می‌شود و نه تغییری مانند میزبانی مشترک پدید می‌آید.
جمعیت واقعی قطر بیشتر از 400 هزار نفر نمی‌شود، هرچند حالا این شیخ‌نشین مرفه که قبلا به مرواریدهایش معروف بود و حالا به گازش، بیشتر از دو میلیون نفر جمعیت دارد. بیش از قطری‌ها، این مهاجران هستند که قطر مدرن را ساخته و به آن شکل داده‌اند. قطر برای آبرومند برگزار کردن این رویداد فوتبالی، در تدارک ساخت حداقل هشت ورزشگاه فوق مدرن است. قطری‌ها هم‌چنین انواع و اقسام برنامه‌ها درباره پذیرایی از صدها هزار توریستی را که به دلیل برگزاری مسابقات جام‌ جهانی به کشورشان می‌آیند، طراحی کرده‌اند؛ از ساخت هتل‌کشتی‌های روی دریا گرفته تا تقاضای کمک از همسایگان.
 
کیش 2022
کیش را باید مدرن‌ترین جزیره ایران نامید؛ جزیره‌ای با آفتاب درخشان، دریای شفاف و هتل‌ها و تفریحگاه‌های استثنایی. جزیره‌ای که سالانه حداقل نزدیک به دو میلیون گردشگر را می‌پذیرد، علاوه بر جذابیت‌های توریستی، یکی از ورزش‌دوست‌ترین شهرهای ایران هم هست. سرانه ورزشی کیش، هشت متر مربع برای هر نفر است، یعنی یک متر بیشتر از استانداردهای جهانی. مسئولان می‌گویند قصد دارند چند ورزشگاه استاندارد، زمین برای تمرین و... هم بسازند، هرچند به‌نظر می‌رسد این اولین باری باشد که چنین اقداماتی، فراتر از کیش‌وندان و گردشگران جزیره، سمت و سوی فراملی پیدا کرده است.
 
قطرـ‌کیش 2022
هر بار موضوع همکاری ایران با قطر برای میزبانی جام جهانی فوتبال در سال 2022 مطرح شده، پای کیش هم به میان آمده است. حالا هرچند در کنار کیش، قشم و اروند هم مطرح هستند، اما هم‌چنان فوتبال‌دوستان ایرانی روزی را آرزو می‌کنند که ستاره‌های فوتبال در جزیره مرواریدخیز کیش به کسانی که از این‌ور و آن‌ور دنیا برای دیدن مسابقات جام جهانی آمده‌اند، امضا بدهند. آن‌ها البته تا همین چند وقت پیش رویای دیگری هم داشتند: برگزاری تعدادی از بازی‌های جام جهانی در ایران.
همه می‌دانیم که کشور ما به دلایل مختلف تا تحقق رویای میزبانی برای مهم‌ترین تورنمنت‌های ورزشی جهان فاصله زیادی دارد. مشارکت در میزبانی جام جهانی میان‌بُر دلچسبی است که فکر آن چند سالی است توی سر مدیران ورزشی کشور افتاده است. واقعیت این است که این تورنمنت مهم درست بیخ گوش ما برگزار می‌شود، آن هم در کشوری کوچک با امکانات محدود و دشمنان قسم‌خورده.
حاکمان عربستان سعودی و امارات متحده عربی اصلا دل خوشی از امیران قطر ندارند. آن‌ها که حالا در دومین دهه از قرن بیست و یکم کمی به سمت سیاست‌های باز حرکت کرده‌اند، همیشه از سیاست‌های باز حکومت قطر لجشان می‌گرفته! قطر طبق استانداردهای جهانی، رتبه‌ای تک‌رقمی در سیاست‌های باز دارد اما سعودی‌ها می‌گویند این شیخ‌نشین، مرکز تروریست‌های جهان است. همین مناقشه به تحریم قطر منجر شد. این تحریم به واسطه تنش‌های موجود میان ایران و عربستان سعودی زمینه نزدیکی هرچه بیشتر ما به قطر را فراهم کرد.
واکنش ایران به احتمال مشارکت در میزبانی جام ‌جهانی واکنشی سراسر احساسی بود. ذوق‌زدگی ما آن‌قدر زیاد بود که رسما اعلام کردیم ممکن است برخی از بازی‌های جام‌ جهانی 2022 در ایران برگزار شود. این البته نشدنی است و فیفا با پایداری در حفظ میزبانی قطر برای جام جهانی، چنین چیزی را ثابت کرده است. وقتی قطر میزبان جام جهانی شد، این شائبه به وجود آمد که حاکمان این کشور به برخی از رای‌دهندگان پول داده‌اند. کار به جاهای باریک کشید، آن‌قدر که می‌گفتند میزبان جام بیست‌ودوم عوض می‌شود. چنین اتفاقی یک‌بار رخ داده و آن هم باعث کن‌فیکون شدن جام‌جهانی شده است. از سال 1930 فقط دو دوره، یعنی سال‌های 1942 و 1946، این رقابت‌ها برگزار نشده است. میزبان جام‌جهانی 1942 آلمان بود، اما آن زمان هیتلر داشت جهان را فتح می‌کرد. میزبانی از آلمان نازی گرفته و عنوان شد که شاید برزیل میزبان شود، اما جنگ آن‌قدر گسترده بود که فوتبال چیزی بی‌ارزش و فرعی به‌نظر می‌رسید. نهایتا تنها میزبانی پس‌گرفته‌شده‌ی جام‌جهانی به کسی نرسید و اگر قطر میزبانی را از دست می‌داد، برای اولین بار بود که میزبان جام جهانی عوض می‌شد. مسئولان فیفا ترجیح دادند این کار را نکنند، اما در عوض برای همکاری قطر با دیگر کشورها چراغ سبز نشان داده‌اند.
با این وجود، هیچ مسابقه‌ای از جام‌جهانی 2022 خارج از قطر برگزار نمی‌شود. دیدن فوق ستاره‌های فوتبال در استادیوم‌های ایرانی رویایی بیش نیست، اما ممکن است آن‌ها را در هتل‌های مجلل کیش ببینیم. بعد از این‌که اعلام شد میزبانی مشترکی در کار نیست، مسئولان ایرانی عنوان کردند که آماده پذیرایی از توریست‌های جام جهانی هستند و در حالتی بهتر، حاضرند کمپ‌های تمرینی برای تیم‌های حاضر در جام‌ جهانی 2022 و هتل‌هایی برای اقامت ستاره‌های فوتبالی در نظر بگیرند. واقعیت این است که فاصله جزایری مانند کیش به قطر کوتاه است، آن‌قدر که حتی سفر دریایی هم خسته‌کننده نیست و یک‌جورهایی چنین سفری برای توریست‌های جام‌ جهانی و حتی بازیکنان حاضر در این رقابت‌ها هم فال است و هم تماشا.
گمانه‌زنی‌ها درباره همکاری فوتبالی ایران و قطر آذر سال گذشته با سفر رئیس فدراسیون فوتبال ایران به قطر اوج گرفت. بعد از سفر مهدی تاج چند اتفاق مهم دیگر رخ داد. مهر امسال خبر رسید که رئیس‌جمهور کشورمان در تماسی تلفنی با امیر قطر این موضوع را پیش کشیده و طرف قطری هم از آن استقبال کرده است. در دو ماه اخیر اظهارات در این‌باره اوج گرفته است. اینفانتینو، رئیس فیفا گفته اگر جام‌ جهانی قطر با همکاری کشورهای حوزه خلیج فارس برگزار شود، بسیار خوب خواهد بود و حسن الذوادی، رئیس کمیته سازماندهی جام‌ جهانی 2022 در جواب خبرنگار خبرگزاری فرانسه که پرسیده آیا قطر برای میزبانی جام‌ جهانی با همسایگان خود از جمله ایران مشارکت می‌کند، عنوان کرده است: «این موضوع بخشی از برنامه اجرایی است.»
با این همه قراردادهای مشخصی وجود ندارد و درست معلوم نیست که ایران چه استفاده‌ای از برگزاری جام‌ جهانی در قطر می‌کند. بی‌شک برگزاری این مسابقات در همسایگی ایران، هم به رونق گردشگری ایران می‌انجامد و هم برخی از مهم‌ترین بخش‌های کشور از جمله حمل‌ونقل هوایی و دریایی را تحت تاثیر قرار می‌دهد، اما به نظر می‌رسد این فرصت استثنایی می‌تواند چیزهای بیشتری به ایران بدهد. نباید خودمان و امکانات فوق‌العاده کیش را برای مشارکت در میزبانی جام‌ جهانی دست‌کم بگیریم و به اردو زدن یکی دو تیم حاضر در بیست‌ودومین دوره جام جهانی قبل از عزیمت به دوحه دلخوش باشیم، اما اگر می‌خواهیم کمپ و هتل موقت تیم‌های حاضر در جام جهانی را به کمپ و هتل ثابت تبدیل کنیم، از همین حالا باید مدرن‌تر کردن کیش را شروع کنیم.
مشارکت در میزبانی جام جهانی آن‌قدر رویایی است که حتی ممکن است مناسبات سیاسی را عوض کند. بعید نیست دشمنان قسم‌خورده قطر راهِ دوستی در پیش گیرند، تنها و تنها به این دلیل که سهمی در پُرهیجان‌ترین رویداد ورزشی جهان داشته باشند.
۲۶ آذر ۱۳۹۷ ۱۲:۳۶