چهارشنبه ۲۳ آبان ۱۳۹۷

اخبار

نگاهی به مشکلات و موانع فراروی صنعت کشتی‌سازی در ایران

آینده‌ای نیازمند برنامه

آینده‌ای نیازمند برنامه
به شهادت تاریخ و آن‌چه که اسناد و مدارک به‌جامانده از گذشته دور بر آن صحه می‌گذارد، بیشتر تمدن‌های بشری در کنار آبراهه‌ها و سواحل رودخانه‌ها شکل گرفته‌اند. در گذشته دور، اقوام مدیترانه‌ای از کشتی در تحولات بازرگانی و نظامی بهره می‌گرفتند؛ رومی‌ها برای تسلط بر مدیترانه از کشتی استفاده کردند و در کشاکش تاریخ، اروپاییان با بهره‌گیری از فناوری‌های جدید و چیرگی بر نارسایی‌های علمی آن زمان، برای یافتن منابع جدید و مستعمرات آتی خود راهی دریاها شدند تا سکوهای قدرت‌ برتر جهان را از آن خود سازند.
در سرزمین کهن ما نیز، پیشینیان برای بهره‌گیری هرچه بهتر از آبراه‌ها و آب‌های سرزمینی و برآورد نیازهای خود، قصد کشتیرانی و دریانوردی کردند و به همین خاطر، می‌توان گفت که سودای راندنِ کشتی بر خلیج‌فارس، اولین انگیزه کشتی‌سازی در ایرانیان را به وجود آورده تا جایی‌که دیرین‌شناسی‌های انجام گرفته پیرامون بندر بوشهر مبین این واقعیت است که در آن‌جا بیش از هزار سال پیش از میلاد، تاسیسات کشتیرانی وجود داشته است.
به گفته‌ی فردوسی در شاهنامه، جمشید از سلسله پیشدادی، نخستین کسی است که به ساخت کشتی اقدام کرده اما معتبرترین تاریخچه‌ای که از ساخت کشتی در ایران داریم، به سال 1743میلادی برمی‌گردد. در این سال، نادرشاه افشار دستور ساخت کشتی در دریای خزر را به «جان التون» انگلیسی ـ که او را جمال‌بیک می‌نامید ـ داد. ایرانیان در حوزه تکنولوژی دریانوردی هم اختراعات فراوانی داشته‌اند. ساخت وسایل مورد نیاز دریانوردی چون بادبان، سکان، قطب‌نما، گاه‌نمای دریایی و... بخشی از این‌هاست. حال باید پرسید وضعیت امروز ایران در صنعت کشتی‌سازی چگونه است؟
برای ایجاد یک تصویر واضح و واقعی از صنعت کشتی‌سازی امروز ایرانیان، ترسیم جایگاه و میزان تولیدات حوزه کشتی‌سازی و دریانوردی مهم است. به گزارش «کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل»،UNCTAD در حال حاضر 5/1 میلیون نفر دریانورد بر روی 104 هزار فروند کشتی، 9 میلیارد تن کالا را با بهره‌گیری از چهار هزار و764 پایانه آبی در 196 کشور جهان جا‌به‌جا می‌کنند. اما سهم ایران در ساخت و تجهیز شناورهای ناوگان‌های داخلی و خارجی
به چه اندازه است؟
 
حکایت تلاش‌های ملی برای کشتی‌سازی معاصر
در سال‌های دهه 50، اولین کلنگ کشتی‌سازشدن کشور را در سواحل جنوبی ایران به زمین زدیم تا در منطقه، پیش‌قراولِ این صنعت باشیم اما مسائل و مشکلات گوناگون که در ادامه به آن‌ها خواهیم پرداخت، ما را در نیمه‌راهِ رسیدن به این هدف زمین‌گیر کرد. نباید از یاد برد که در طول این سال‌ها تکنولوژی‌های مختلفی را در کشور بومی‌سازی کرده‌ایم؛ مترو، فرودگاه‌، پایانه‌ آبی و... یکی بعد از دیگری افتتاح و به بهره‌برداری رسیده‌اند اما هنوز برای برآورد اساسی نیاز ناوگان‌های تجاری و نفتکش به آن‌سوی آب‌ها 
چشم دوخته‌ایم.
آن‌هایی که به‌گونه‌ای با این صنعت مانوس هستند، می‌دانند که ده‌ها فروند کشتی‌ِ دو ناوگان اصلی کشور (یعنی ناوگان تجاری و ناوگان حمل مواد سوختی) و صدها شناور بخش خصوصیِ فعال در منطقه خلیج‌فارس، باید حداقل هر دو سال یک‌بار برای تعمیرات ادواری راهی حوضچه‌های خشک تعمیرات کشتی شوند، ولی این مهم بدون چشم‌دوختن به آن‌سوی آب‌ها امکان‌پذیر نیست. بله! ما زمان را از دست داده‌ایم، تنها به این خاطر که به جای تاکید بر بومی‌سازی کشتی‌سازی در کشور، به دنبال الگویی برای مدیریت بر آن بوده‌ایم؛ بخش خصوصی را مطرح کرده‌ایم ولی دولت‌سالاری و مدیریتِ سنتیِ دولتی چندان اجازه ظهور و بروز را به این بخش نداده و در نهایت، آن‌قدر دیر جنبیده‌ایم که رقبای منطقه‌ای، میدان‌دار صنعتِ کشتی‌سازی جنوب غرب آسیا شده‌اند. شاید اقدام زودتر و درست‌تر در این حوزه به ما این امکان را می‌داد که اکنون از دلِ کشتی‌سازی خلیج‌فارس در 35 کیلومتری شهر بندر عباس، هیوندای دیگری در سواحل این آبراهه 
بیرون بیاوریم. 
۱ آبان ۱۳۹۷ ۱۰:۳۸