چهارشنبه ۲۳ آبان ۱۳۹۷

اخبار

چرا و چگونه ریل‌های راه‌آهن به بندر و از آن‌جا به اسکله می‌رسند؟

توسعه پایدار بنادرِ ریل‌پایه

توسعه پایدار بنادرِ ریل‌پایه
این روزها، سطح همکاری‌ها و هماهنگی‌های سازمان بنادر و دریانوردی با شرکت راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران و صاحبان عمده کالا در راستای توسعه سهم حمل ریلی در بنادر به بالاترین سطح خود رسیده است. می‌توان انتظار داشت حاصل این مهم، نه‌تنها ایجاد همگرایی در تکامل کارکرد و عملکرد طرفین، بلکه حصول منفعت ملی و رشد اقتصادی در حوزه لجستیکِ حمل‌و‌نقل باشد. در این بین و با چشم‌پوشی سازمان بنادر و دریانوردی و راه‌آهن از برخی عایدی‌های کوتاه‌مدت، دست‌یابی به اهداف بلندمدتِ ملّی، هم‌چون کاهش تلفات جاده‌ای، افزایش ایمنی و امنیت حمل بار و حفاظت از محیط زیست،
میسر خواهد شد.
 
 
 
به گواه آمار و ارقام، درصد بالایی از کالاهای ورودی و خروجی به بنادر با قطار حمل نشده و از ظرفیت حمل ریلی موجود در بنادر کشور به‌صورت کامل بهره‌برداری نمی‌شود. از سوی دیگر معضلاتی مانند درهم‌تنیدگی خطوط ریلی و جاده‌ای در بنادر، کمبود واگن خالی در کشور، کندی سیر و حرکت واگن‌ها در شبکه ریلی سراسری و عدم استقبال صاحبان کالا، سرعت افزایش سهم حمل ریلی در کشور را آهسته کرده است. این درحالی است اگر راه‌آهن کشور بتواند سرویس تضمینی، کامل و رقابتی در مقایسه با حمل جاده‌ای، از مبدا و به مقصد بنادر کشور ارائه دهد و این سرویس دارای شاخصه‌هایی هم‌چون Reliability و Flexibility باشد، می‌توان با انجام اصلاحاتی مشترک از ظرفیت خالی ریلی بنادر، بهره افزون‌تری گرفت. بهبود توان سیر و حرکت واگن‌ها در پسکرانه‌ی ریلی بنادر بزرگ کشور و گلوگاه‌های ظرفیتی استان‌های هم‌جوارشان، تسهیل دسترسی مراکز بار به شبکه ریلی کشور و توسعه ظرفیت ایستگاه‌های انشعاب پسکرانه بنادر را به همراه خواهد داشت. این مهم می‌تواند آغازگر جذب صاحبان کالای عمده به این شیوه حمل‌ونقل باشد.
خطوط ریلی درون بندری در طراحی اولیه تمامی بنادر اصلی کشور وجود داشته و باوجود آن‌که در طول دهه‌های اخیر، آمار حمل ریلی در بنادر دچار افزایش‌ها و کاهش‌های مقطعی بوده، اما همواره زیرساخت‌های ریلی بنادر به‌واسطه‌ی به‌سازی‌ها و بازسازی‌های مداوم و هزینه‌بر، آماده به کار مانده و حفظ شده‌اند. مهم آن‌که  در کشورهای سرآمد در زمینه حمل‌و‌نقل دریایی، طراحی بنادر و به‌واسطه آن، طراحی حمل ریلی درون بنادر دستخوش تغییر شده و امروزه به جای تاکید بر آن‌چه اصطلاحا رساندن ریل به پای اسکله‌ها خوانده می‌شود، ریل در فاصله مناسب از پیشانی اسکله‌ها و در چهارچوب ترمینال‌های اختصاصی ریلی (Shunting Yard) و به دور از ترافیک داخلی بندر ساخته می‌شود. بنابراین لازم است هرگونه ایجاد و توسعه ظرفیت ریلی در محدوده بنادر به سمت ساخت و تجهیز شانتینگ یاردها هدایت شود.
این موضوع در کنار این‌که اکثر بنادر ما از نوع چندمنظوره بوده‌ـ و طبیعتا رفت‌و‌آمد کامیونی بیشتری بین ترمینال‌های کانتینری و نفتی و معدنی و اسکله‌ها وجود دارد ـ باعث شده که تعداد بی‌شمار تلاقی‌های خطوط ریلی درون بندر با مسیرهای غیر ریلی، منجر به ایجاد ترافیک و مختل شدن جریان حمل کالا، برای دقایق یا ساعاتی شود. بدین‌ترتیب و با توجه به این‌که مدیریت واحد در زمینه سیر و حرکت واگن‌ها و لوکوموتیوها در داخل بندر، پیش‌زمینه‌ی هرگونه اصلاحی در جهت توسعه حمل ریلی درون بندری است، سازمان بنادر و دریانوردی، براساس وظایف و ماموریت‌های خود و برای ارتقای کیفیت خدمات به صاحبان کالا و مشتریان، اقدام به بازطراحی و بازنگری در نحوه تعامل با حوزه حمل ریلی کرده و امید است که این حرکت، آغازگر فصل جدیدی در بهبود مداوم شاخص‌های عملکردی درون‌بندری باشد.
درک شرایط فعلی ناوگان حمل ریلی کشور از لحاظ کمیت و کیفیت، راهگشای برنامه‌ای خواهد بود که بر اساس آن به‌صورت واقع‌نگرانه می‌توان نرخ رشد حمل ریلی در کشور و به تناسب آن در بنادر را پیش‌بینی کرد. این درحالی است که هرگونه هدف‌گذاری در توسعه سهم حمل ریلی که بدون در نظر گرفتن ظرفیت‌های واقعی کشور و نقاط قوت و ضعف کلیدی شبکه ریلی و بنادر انجام شود، شاید در کوتاه‌مدت و به‌صورت مقطعی منجر به افزایش آمار عملکرد شود، اما به احتمال قریب به یقین، پایدار و ماندگار نخواهد بود. از آن‌جاکه تا جزئی‌ترین عملیات تخلیه، بارگیری و حتی امور فنی و اسنادی حمل ریلی در بنادر توسط راه‌آهن و کارگزاران ریلی صورت می‌گرفته، انتقال این مسئولیت به سازمان بنادر و دریانودری نیازمند دقت عمل است. این جابه‌جایی عملکردی حتی اگر چندان حساس به‌نظر نیاید باز هم پروسه‌ای است که لازم است با درایت و ظرافت مدیریت شده و مرحله به مرحله با هماهنگی تمامی طرف‌های ‌دخیل، اعم از بنادر، راه‌آهن، گمرکات، شرکت‌های کارگزار حمل ریلی و صاحبان کالا پیگیری شود.
از آن‌جا که اصولا مدل طراحی بنادر فاقد وجوه بومی بوده و از الگوی استاندارد بین‌المللی تبعیت می‌کند، پیروی از آن‌چه بنادر پیشرو در افزایش سهم حمل‌ونقل ریلی انجام داده‌اند و پیاده‌سازی راهکارهای اجرایی که از طریق کسب خدمات مشاوره‌ای بین‌المللی به دست آمده باشد، در کوتاه‌مدت می‌تواند گامی محکم، موثر و سازنده در تقویت اتصال ریلی بنادر بردارد. با ارزیابی اجمالی که طی ماه‌های اخیر از بازار حمل ریلی کشور انجام شد، می‌توان گفت که بخش غیردولتی که به تنهایی توانایی حمل، تخلیه و بارگیری و مدیریت عملیات ریلی داخل یک بندر را در تناژهای میلیونی دارا باشد، هنوز نسج و نمو نیافته است و چه بسا امروز نقطه آغاز تبلور بخشی است که بتواند با حمایت سازمان بنادر و دریانوردی و راه‌آهن، بر اساس مدل‌های روزآمد، خدمات ریلی رقابت‌پذیر را در بنادر ارائه دهد.
جدیت در وقوع این امر نه تنها به‌عنوان یک وظیفه ملی و فرا‌سازمانی، بلکه به عنوان یک مسئولیت اجتماعی در مباحث حفاظت از محیط زیست و افزایش ایمنی حمل‌و‌نقل معنادار است. علاوه بر توزیع متناسب‌تر درآمدها بین شقوق مختلف حمل‌و‌نقل نظیر جاده‌ای و ریلی، امنیت چرخه تامین کالای کشور را بهبود بخشیده و سه‌ضلعیِ پیش‌گفته را از وابستگی لجستیکی به نوع خاصی از حمل فار
۱ آبان ۱۳۹۷ ۰۹:۳۳