سه شنبه ۲۷ آذر ۱۳۹۷

اخبار

دریانوردی و دریانورد؛ زنجیره‌های ارزش و دانش

محمدعلی حسن‌زاده | معاون امور بندری و اقتصادی
 
آگاهی به این‌که نزدیک به 90 درصد تجارت جهانی از نظر وزن صرفا به روش حمل‌ونقل دریایی جابه‌جا می‌شوند، الزاما به معنای درک عامه مردم و حتی بخشی از متخصصین حوزه حمل‌ونقل از گستردگی اقدامات و الزامات زنجیره حمل نیست. آن‌جا که طیف وسیعی از فعالیت‌ها در قالب زنجیره‌های ارزش و دانش، در نهایت می‌توانند به جابه‌جایی کالا از مبدا به مقصد منتج شوند. در این میان دریانوردان به عنوان یکی از بازیگران مهم و کلیدی، همواره در صنعت حمل‌ونقل دریایی فارغ از نوع کشتی و محموله آن نقش بسزایی داشته‌اند.
برخلاف سالیان دور، امروزه دریانوردان لازم است به دانش و تخصص‌های متعددی مجهز باشند. در کشتی‌های کوچک مجهز به تجهیزات تخلیه و بارگیری (Geared Vessel)، این دریانورد است که می‌تواند در بندر با راهبری جرثقیل‌های کشتی، به فرآیند تخلیه و بارگیری کمک کند. امروزه در بعضی از شناورها، بسته‌بندی کالا یا ارائه سایر خدمات ارزش‌افزوده‌ای در طول سفر، جزیی از وظیفه دریانورد محسوب می‌شود.
با تخصصی‌شدن شناورها به منظور استفاده حداکثری از مزیت اقتصاد مقیاس در حمل و تسریع در تخلیه و بارگیری کالاها در بنادر، تعداد دریانوردان شاغل بر روی این دسته از شناورها، کاهش بسیار قابل‌ملاحظه‌ای نسبت به شناورهای کالای عمومی و غیرتخصصی داشته است. ضمن این‌که اصطلاحاتی چون  (Able Bodies) ABs گواهی بر مسئولیت‌های متعدد دریانوردان امروزی در قیاس با گذشته است، آن‌چه به خوبی نشان از دانش‌محوری و تخصص‌محوری در این بخش از صنعت حمل‌ونقل دریایی دارد. هرچند با تخصصی‌شدن کشتی‌ها، بنادر نیز به تجهیزات تخصصی تخلیه و بارگیری کالاها مجهز و ترمینال‌های تخصصی برای ارائه خدمات به کشتی‌های حامل یک نوع محموله مجهز شده‌اند. آن‌چه در عمل باعث شده است تا زمان ارائه خدمت به شناور در بندر به عنوان یک شاخص، بهبود مستمر داشته باشد. حال آن‌که دریانوردان در قیاس با گذشته مدت زمان بسیار کمتری را در بندر سپری می‌کنند.
صیانت از نیروی کار دریانورد، ایجاب می‌کند تا کشورها در ارائه خدمات رفاهی به دریانوردان و اجرای کنوانسیون MLC اهتمام جدی داشته باشند؛ هرچند اجرای کنوانسیون می‌تواند مدت‌زمان کوتاه حضور دریانوردان در بندر را برای آن‌ها به محیطی خاطره‌انگیز مبدل نماید. مع‌الوصف تدوین و تصویب بسته‌ها و مشوق‌هایی که بتواند از این طیف زحمتکش حمایت‌های قانونی، شغلی و اجتماعی را به همراه داشته باشد، امری اجتناب‌ناپذیر است؛ عزیزانی که در نقش سربازان اقتصادی در تمامی کشورها، نقش قابل‌توجهی را در تولید ناخالص ملی (GNP) می‌توانند ایفا کنند. روز جهانی دریانوردی می‌تواند علاوه بر تبیین اهمیت دریانوردی بازرگانی به عنوان شریان تجارت فرامرزی کشور، به آگاه‌سازی آحاد جامعه از منزلت و جایگاه رفیع دریانوردی به عنوان بخشی کلیدی از زنجیره‌های ارزش و دانش در تجارت جهانی از طریق حمل‌ونقل دریایی کمک بسزایی کند.
۲۶ شهریور ۱۳۹۷ ۱۶:۴۷