سه شنبه ۲۷ آذر ۱۳۹۷

اخبار

پنج فیلم مهم در مورد دزدان دریایی سومالی

درام در دل اقیانوس

درام در دل اقیانوس

 

 

 

در زمانی که سینما هنوز سیاه و سفید بود، یکی از ژانرهای محبوب سینما ژانر «دزدان دریایی» بود؛ البته این فیلم‌ها و فیلم‌هایی که درباره جنگ‌های دریایی کشورهای مختلف به‌خصوص در قرون گذشته و یا جنگ‌های دریایی میان کشتی‌های دولت‌ها و دزدان دریایی درمی‌گرفت، به‌‎خاطر ذات اکشن و پرحادثه این نوع فیلم‌ها و جلوه‌های ویژه جالبشان و دارا بودن پتانسیل خیر ـ شر و رودررویی‌های پردامنه این قطب‌ها بسیار محبوب بودند.

در دوران مدرن اما با شکل‌گرفتن جلوه‌های ویژه کامپیوتری و محبوبیت یافتن فیلم‌های اکشن و جنگی و به‌خصوص فیلم‌های علمی ـ تخیلی، فیلم‌های مربوط به راهزنان دریایی و افسانه‌های آنان محبوبیت خود را از دست دادند تا زمانی که مجموعه فیلم‌های «دزدان دریایی کارائیب» مجددا جهانیان را به این گونه از سینما علاقه‌مند کرد و زیرشاخه‌های جدیدی در سینمای مدرن تعریف کرد.

اما جدا از افسانه‌ها و داستان‌های تخیلی و واقعی دزدان دریایی قرون گذشته، با پا گرفتن شیوه و نوع جدیدی از دزدی دریایی در جهان شاهد این شدیم که این نوع دزدی هم بالاخره پای خود را در سینما باز کرد و حالا اگر کلیدواژه‌ی «دزدان دریایی مدرن» را در اینترنت جست‌وجو کنید، چندین فیلم سینمایی و ده‌ها فیلم مستند خواهید یافت که سوژه و داستان آن‌ها به طور مستقیم یا غیرمستقیم به دزدان دریایی ارتباط دارد.

دزدان دریایی که با قایق‌های تندرو و کوچک خود به کشتی‌های تجاری و نفتکش یا قایق‌های تفریحی حمله می‌کردند و یا به سرقت می‌پرداختند یا با گروگان‌گیری درصدد دریافت وجوه کلان برمی‌آمدند، در تمام قرن بیستم و بیست و یکم در گوشه و کنار دنیا حضور داشتند. در شرق آسیا و در نزدیکی اندونزی و فیلیپین، در شرق آفریقا و در جنوب این قاره و حتی در برخی مناطق آمریکای لاتین و جنوبی دزدان دریایی مسلحی وجود داشتند که گاه حوادث و اتفاقاتی تلخ و جنجال‌هایی را موجب می‌شدند، اما آن‌چه عموما واژه «دزدان دریایی مدرن» را به ذهن می‌آورد، دزدان دریایی آفریقایی و به‌خصوص ساکنان کشور سومالی هستند که با قایق‌های کوچک و بزرگ و با اسلحه‌های سبک و نیمه‌سنگین در آب‌های شمال آفریقا و اقیانوس هند به حمله و گروگان‌گیری ملوانان و مهندسان و مسافران کشتی‌های تجاری و باری و نفتکش‌ می‌پردازند. طبیعی است که چنین سوژه‌های داغی مورد توجه هالیوود و نیز فیلمسازان سایر نقاط جهان قرار بگیرد و منشا ساخت آثار داستانی یا مستند متعددی شود. این مطلب نگاهی است به فیلم‌هایی که بر مبنای اتفاقات و حوادث واقعی یا تخیلی براساس حضور دزدان دریایی آفریقایی ساخته شده است.

مشکل دزدان دریایی سومالی که آب‌های آفریقا، اقیانوس هند و دریاهای اطراف را پر از حادثه و درگیری و اضطراب و ناامنی کرده‌اند، منبع الهام بخشیدن به درام‌های مختلف سینمایی بوده است. درست است که در این میان هر فیلم داستان خود را ‌می‌گوید و از زاویه دید متفاوتی به موضوع و بازیگران آن می‌پردازد، اما آن‌چه در واقع جان اصلی این فیلم‌ها است، برجسته شدن ماهیت ناخوشایند اتفاقات دریایی است که موجب نگرانی برای همه فعالان و منتفعان از حمل و نقل جهانی شده است.

اکثر این فیلم‌های با سوژه دزدان دریایی سومالی براساس حوادثی است که در زندگی مردم عادی گوشه و کنار جهان اتفاق افتاده است. بعضی از این فیلم‌ها حتی داستان‌های کاملا واقعی شخصیت‌های واقعی را بیان کرده‌اند.

در این مطلب پنج فیلم شاخص که یکی از اضلاع اصلی ساختار روایی آن‌ها را دزدان دریایی تشکیل می‌دهند برای شما فهرست کرده‌ایم:

۱ ـ ربودن: این فیلم یک فیلم دانمارکی است که در سال ۲۰۱۱ ساخته و در سال 2012 اکران شد. طرح این فیلم عمدتا در مورد ربودن یک کشتی حمل و نقل و باری بدون هیچ سرنشین مسلح دانمارکی توسط دزدان دریایی سومالی است. تم اصلی فیلم در مورد مذاکرات و گفت‌وگوهای پرچالش میان دزدان دریایی و صاحب شرکت بزرگ حمل و نقلی است که کشتی متعلق به آن شرکت می‌باشد. نگاه انسانی به دوسوی ماجرا و پرهیز از قضاوت و به‌خصوص تصویر کردن واقع‌گرایانه فضای پرتنش و پر از سوتفاهم باعث می‌شود که یک درام انسانی جالب و پر از تعلیق و اضطراب شکل بگیرد.

۲ ـ دریای سرقت شده: این فیلم هم در سال 2012 اکران جهانی شد، دریاهای سرقت شده، تصویری کاملا متفاوت از مسئله دزدی دریایی سومالی ارائه می‌دهد. طرح اصلی داستانی فیلم، وضعیت غم‌انگیز پرسنل خدمه یک کشتی دانمارکی است که توسط دزدان دریایی سومالی به اسارت گرفته شده‌اند و حالت بد روحی و شرایط نامناسب آن‌ها در فیلم نشان داده می‌شود. جالب است که بسیاری از مشکلات و شرایط سخت فیلم ناشی از اشتباهات و سردرگمی مترجم دزدان دریایی سومالیایی است که باعث بروز سوءتفاهم‌های خطرناک و ترسناک می‌شود. ایجاد شرایط پر از تعلیق و صحنه‌های بسیار واقعی و شکل دادن فضایی کاملا ملموس به حسن فیلم تبدیل شده است. تماشای چندباره این فیلم برای تمام کسانی که به موضوع دزدی دریایی و چرایی درگیر شدن برخی از مردم سومالی با این نوع قانون‌شکنی آشکار علاقه‌مند هستند، ضروری است.

۳ ـ ماهی‌گیری بدون تور: برخلاف اغلب فیلم‌های این ژانر که موضوع دزدی دریایی از سوی دزدان دریایی سومالی را با داستان به اسارت گرفته‌شدگان و مورد حمله واقع شده‌ها به چالش می‌کشیدند، ماهی‌گیری بدون تور، داستان را از زاویه دید دزدان دریایی ساکن سومالی به نمایش گذاشته است. این فیلم یک روایت انسانی و ملموس دارد و با توجه به ویژگی‌هایش در چندین جشنواره بین‌المللی مختلف حضور داشته و جوایزی را هم کسب کرده است؛ از جمله جایزه بزرگ جشنواره فیلم معروف ساندنس، در سال ۲۰۱۳ .

طرح اصلی فیلم در مورد وقایعی است که یک فرد عادی را به یک سارق مسلح بدل می‌کند. فیلم نگاهی غیرقضاوتی به شرایط بسیار سخت مردمی عادی در دهکده‌های فقیر و فاقد شرایط اولیه زندگی در سومالی دارد که چالش هر روزه‌ای با موضوع فقر دارند. در واقع آشکارا شرایط بسیار سخت و غیرانسانی وضعیت مردم محلی است که آن‌ها را مجبور می‌کند به دزدان دریایی تبدیل شوند و باید گفت شاید هیچ راه در دسترس دیگری برای زنده ماندن آن‌ها در این دنیای سخت وجود ندارد.

۴ ـ کاپیتان فیلیپس: این فیلم یک فیلم هالیوودی است و اگرچه نمی‌توان آن را مشابه اکثریت فیلم‌های هالیوودی دانست که صرفا برای فروش بیشتر ساخته می‌شوند، اما به هر حال ویژگی‌های خاص هالیوودی بودن و داشتن یک نام بزرگ به نام تام هنکس است که این فیلم را بدل به اصلی‌ترین و مشهورترین فیلم در زمینه دزدان دریایی مدرن می‌کند و طبیعی است که اگر از اکثریت ساکنان جهان در مورد فیلمی با موضوع دزدان دریایی سومالی سئوالی پرسیده شود، این فیلم را به یاد می‌آورند.

این فیلم اقتباسی از تجربه ترسناک واقعی ریچارد فیلیپس، دریانورد و کاپیتان آمریکایی ساکن مرسک آلاباما است که در اکتبر 2013 منتشر شد و تام هنکس، بازیگر افسانه‌ای هالیوود، نقش اصلی فیلم را بازی می‌کند. فیلم «کاپیتان فیلیپس» توسط پل گرینگرس با فیلمنامه‌ای که بیللی ری و ریچارد فیلیپس نوشته‌اند، ساخته شده است. فیلیپس پس از آزادی از اسارت دزدان دریایی سومالی کتابش را نوشت و فیلم به طرز وفادارانه‌ای کلیه اتفاقات چند ساعت بسیار ترسناک و پر اضطراب زندگی او را روایت می‌کند. حسن بزرگ فیلم این است که دزدان دریایی قالب کلیشه‌ای شر مطلق را ندارند و اتفاقا در برخی لحظات حس همدلی تماشاگر را برمی‌انگیزند.

۵ ـ پروژه: این فیلم در واقع فیلمی تجربه‌گرا و خاص به شیوه‌ای موسوم به درام ـ مستند است که توسط آدام چیرالسکی، روزنامه‌نگار مشهور آمریکایی ساخته شده است. فیلم یک گزارش هیجان‌انگیز از یک گروه ویژه از سربازان و تکاورانی است که ماموریت نجات افرادی را که اسیر دزدان دریایی سومالی شده‌اند، برعهده دارند. این فیلم در عین حال یک نمایش شفاف و واضح و صادقانه از مشکلات فزاینده‌ای است که ناشی از حضور دزدان دریایی سومالی است و کل جهان حمل و نقل جهانی را تهدید می‌کند و البته مجموعه اقداماتی که برای مقابله با آن انجام شده است. فیلم در چندین جشنواره مهم سینمایی اکران شده و مورد توجه قرار گرفته اما در اکران‌های عمومی چندان مورد توجه مخاطبان عام قرار نگرفته است.

۲۷ تیر ۱۳۹۷ ۱۴:۴۰