سه شنبه ۲۷ آذر ۱۳۹۷

اخبار

کاپیتان سیلورهای مدرن!

سرمقاله

تاریخ به ما می‌گوید که حدود ۷۵ سال پیش از میلاد مسیح، قبل از این‌که ژولیوس سزار امپراتور روم شود، به دام دزدان دریایی می‌افتد. آن‌ها برای آزادی سزار تقاضای پول هنگفتی می‌کنند و برای این‌که به خواسته‌ی خود برسند، شش هفته‌ای پادشاه آینده را در جزیره‌ای کوچک به گروگان می‌گیرند؛ هرچند سزارِ نامدار پس از آزادی با گروهی از سربازان به سراغ دزدان دریایی می‌رود و حسابشان را کف دستشان می‌گذارد، اما این سنگ بنایی می‌شود برای تاریخ دزدیِ دریایی در جهان. قرن‌ها می‌گذرد و این شغل شریف! همچنان در بین فرزندان آدم، از نسلی به نسل دیگر دست‌به‌دست می‌شود. آن‌ها حتی در قرن هفدهم با طراحی یک جمجمه و دو استخوان، صاحب پرچم می‌شوند و کار و کاسبی‌شان حسابی رونق می‌گیرد! به‌طوری که زندگی آن‌ها دستمایه‌ی کتاب‌های مهم و معروفی هم می‌شود؛ مثل «جزیره‌ی گنجِ» رابرت لویی استیونسن، نویسنده‌ی قرن نوزدهمیِ اسکاتلند که شخصیت اصلی آن دزد دریاییِ پیر و ماجراجویی است به نام لانگ جان سیلور. بعدها مشخصات ظاهری همین آقای سیلور به نماد دزدان دریایی افزوده می‌شود و هروقت می‌خواهیم آن‌ها را تصور کنیم، حتما به یاد همان ملوان شوخ‌طبع، بی‌ادب و گستاخ می‌افتیم: مردی میان‌سال که یک پای چوبی دارد و ظاهرا یکی از چشمانش نابیناست و آن را با چشم‌بندی سیاه می‌بندد. او طوطی سخنگویی هم دارد که اغلب بر روی شانه‌اش نشسته است. همچنین دوربینی تک‌چشمی که همیشه همراه اوست.

احتمالا این همه‌ی آن چیزی است که تا نام دزدان دریایی می‌شنویم، پیش چشممان ظاهر می‌شود و مثل آقای سیلور، آن‌ها را شخصیتی تخیلی می‌دانیم. نمی‌توانیم باور کنیم در زمانه‌ای زندگی می‌کنیم که با پیشرفت‌های چشمگیر صنعت کشتی‌سازی و دریانوردی، کشتی‌های بزرگ تجاری، نفتکش و صیادی، به راحتی طعمه‌ی دزدان دریایی می‌شوند! آن‌هم نه از سوی ملوانی زبل، که به دست ژنده‌پوشی صندل به پا، لاغر و تکیده که احتمالا شنا هم بلد نیست!

واقعیت این است که تاکنون پدیده‌ی دزدی دریایی، در هیچ گوشه از دنیا، به‌طور کامل برچیده نشده است. در خیلی از آبراه‌های پرتردد جهان، همیشه پای دزدان دریایی در میان بوده و هست. این تهدید و ارعاب، در اقیانوس هند و به‌خصوص حوالی خلیج عدن که به سواحل سومالی نزدیک است، از دهه‌ی 1990 میلادی بیشتر هم شده؛ دوره‌ای که سومالی با پایان‌یافتن آخرین دولت رسمی‌اش روی خوش ندید و البته سواحل دور و نزدیک آن به بهشتی برای دزدان دریایی تبدیل شد. از آن سال‌ها تا امروز، دزدان دریایی سومالی، که به وسایل ارتباط جمعیِ دنیای مدرن، سلاح‌های پیشرفته و قایق‌های تندرو هم مجهز شده‌اند، یکی از پرترددترین راه‌های حمل‌ونقل دریایی جهان را به منطقه‌ای ناامن و مرگ‌آفرین تبدیل کرده‌اند. خیلی از آن‌ها که رزق و روزی‌شان را از راه ماهی‌گیری به دست می‌آوردند، این شغل را رها کرده و در نبود ثبات سیاسی و امنیتی در این کشور بحران‌زده، به غارت کشتی‌ها و لنج‌های عبوری پرداخته‌اند که صد البته عایدی غیرقابل قیاس با شغل پیشین خود به دست آورده‌اند.

کابوس عبور از خلیج عدن و باب‌المندب چنان دامن جهان را گرفت که شورای امنیت سازمان ملل متحد با تصویب قطعنامه‌هایی به مقابله با آن‌ها پرداخت و دولت‌ها و سازمان‌های بین‌المللی را به مبارزه با دزدان دریایی فراخواند. به دنبال تصویب این قطعنامه‌ها، ایران نیز که کشتی‌های تجاری و صیادی شهروندانش از حمله‌ی دزدان دریایی سومالی بی‌نصیب نمانده و تعدادی از ملوانانش هم در چنگال آن‌ها اسیر بود، وارد این کارزار شد و با اعزام نیروی دریایی ارتش خود، در تامین امنیت آب‌های این منطقه حضور پررنگ و تاثیرگذاری داشته، به طوری که عملکرد آن‌ها مورد تقدیر جامعه جهانی از جمله سازمان جهانی دریانوردی (IMO) قرار گرفته است. به گزارش کمیته دریانوردی اتاق بازرگانی بین‌المللی (ICC)، حمله مسلحانه دزدان دریایی در سال گذشته به شدت کاهش یافته است، اما همچنان نگرانی‌ها درخصوص حملات احتمالی وجود دارد.

۲۷ تیر ۱۳۹۷ ۱۰:۰۸